Tiêu chuẩn TISAX – Hệ thống quản lý An toàn thông tin ngành oto

Ngành công nghiệp ô tô hiện nay đang dần dần chú trọng vào vấn đề bảo mật thông tin khi có các kết nối thông minh. Đứng trước yêu cầu cấp thiết này thì bộ tiêu chuẩn TISAX (Trusted Information Security Assessment Exchange) ra đời như một giải pháp toàn diện, chuyên biệt cho ngành ô tô. Càng ngày TISAX do Hiệp hội ENX điều hành càng được công nhận rộng rãi trên toàn cầu. Bài viết này cùng diendaniso.com đi khám phá vai trò và lợi ích của TISAX trong việc đảm bảo an toàn thông tin trong ngành ô tô.

TIÊU CHUẨN TISAX LÀ GÌ? 

TISAX (Trusted Information Security Assessment Exchange) là một tiêu chuẩn sử dụng cho việc kiểm soát an toàn thông tin cho ngành công nghiệp ô tô. Bộ tiêu chuẩn được ra đời bởi hiệu hội ENX nhằm thiết lập một nền tảng chung giúp cho các nhà sản xuất, cung cấp cũng như đối tác tin cậy trong toàn bộ chuỗi cung ứng có thể chia sẻ và xác minh mức độ tuân thủ an toàn thông tin một cách minh bạch và đáng tin cậy nhất.

Bộ tiêu chuẩn TISAX được xây dựng dựa trên các nguyên tắc của ISO/IEC 27001 (yêu cầu hệ thống quản lý an toàn thông tin) và ISO/IEC 27002 (hướng dẫn kiểm soát bảo mật), đồng thời được tùy chỉnh để phù hợp với đặc thù của ngành ô tô như bảo vệ nguyên mẫu, dữ liệu cá nhân (GDPR), và quản lý truy cập thông tin nhạy cảm.

Mục tiêu và lợi ích của TISAX

Việc triển khai TISAX mang lại nhiều giá trị thiết thực cho doanh nghiệp:

• Chuẩn hóa mức độ bảo mật thông tin trong toàn ngành công nghiệp ô tô.
• Tạo điều kiện công nhận lẫn nhau giữa các doanh nghiệp thông qua kết quả đánh giá chung.
• Minh bạch hóa chi phí và quy trình đánh giá, giảm thiểu kiểm tra trùng lặp.
• Thúc đẩy cơ hội hợp tác kinh doanh mới, tăng tính cạnh tranh toàn cầu.
• Cải thiện quan hệ với đối tác hiện tại, nhờ tăng cường sự tin tưởng và tuân thủ.
• Giảm thiểu chi phí, thời gian và nguồn lực cho cả nhà sản xuất lẫn nhà cung ứng.

TỔ CHỨC NÀO QUẢN LÝ TIÊU CHUẨN TISAX?

TISAX được điều hành bởi ENX Association – một tổ chức phi lợi nhuận được sáng lập bởi các hãng xe, nhà cung cấp và hiệp hội ngành ô tô tại châu Âu. ENX không trực tiếp thực hiện đánh giá, mà ủy quyền cho các tổ chức đánh giá độc lập được công nhận chính thức. Điều này đảm bảo tính minh bạch, khách quan và chất lượng trong toàn bộ quá trình kiểm tra và chứng nhận.

ĐỐI TƯỢNG ÁP DỤNG TIÊU CHUẨN TISAX

Do là bộ tiêu chuẩn về an toàn thông tin dành cho ngành oto nên bộ tiêu chuẩn này phù hợp với các đối tượng như sau:

1. Nhà cung cấp linh kiện, thiết bị và phụ tùng ô tô

Sẽ bao gồm có các doanh nghiệp chuyên sản xuất bộ phận cơ khí, điện, điện tử, cảm biến và phần mềm nhúng, hệ thống điều khiển. vv. Những tổ chức có sử dụng dữ liệu thiết kễ hay dữ liệu kỹ thuật của OEM để đảm bảo an toàn thông tin.

2. Các công ty gia công phần mềm, CNTT, và dịch vụ kỹ thuật

Những tổ chức, doanh nghiệp tham gia phát triển phần mềm có tích hợp bên trong xe oto hoặc những nhà cung cấp các giải pháp kỹ thuật cho OEM. Những tổ chức này có làm việc trực tiếp với hệ thống dữ liệu khá nhạy cảm như mã nguồn, thiết kế giao diện, các thuật toán điều khiển vv.

3. Đơn vị nghiên cứu & phát triển (R&D) trong lĩnh vực ô tô

Hiện nay các tổ chức, doanh nghiệp có làm việc với hệ thống dữ liệu nguyên mẫu, sáng chế hoặc có yêu cầu cao về bảo mật thông tin đặc biệt trong giai đoạn nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực oto.

4. Doanh nghiệp logistics và vận chuyển trong chuỗi cung ứng ô tô

Những doanh nghiệp vận chuyển, lưu trữ sản phẩm linh kiện oto chưa ra mắt cần bảo mật thông tin thì đều có thể tiến hành áp dụng bộ tiêu chuẩn logistic này.

5. Doanh nghiệp tư vấn kỹ thuật, kiểm định, hoặc bảo trì cho OEM

Có thể truy cập vào dữ liệu kỹ thuật xe, thông tin nội bộ hoặc hệ thống CNTT của OEM. Bắt buộc phải bảo vệ dữ liệu khách hàng và thực hiện quy trình bảo mật nhất quán.

LỢI ÍCH KHI TỔ CHỨC ÁP DỤNG TISAX

Khi doanh nghiệp làm trong ngành chế tạo linh phụ kiện oto áp dụng bộ tiêu chuẩn Tisax có thể mang được những lợi ích thiết thực như sau :

1. Nâng cao hình ảnh và độ tin cậy của doanh nghiệp

Việc các tổ chức, doanh nghiệp tiến hành áp dụng tiêu chuẩn Tisax như là việc thể hiện sự cam kết bảo vệ an toàn thông tin cho doanh nghiệp từ đó xây dựng được hình ảnh uy tín chuyên nghiệp trong mắt đối tác. Chứng nhận Tisax được coi như là một minh chứng cho việc các tổ chức, doanh nghiệp áp dụng nghiêm ngặt tiêu chuẩn theo yêu cầu của ngành oto.

2. Đáp ứng kỳ vọng của các đối tác trong chuỗi cung ứng

Ngành sản xuất oto hiện nay áp dụng nhiều kết nối thông minh thì sẽ đặt ra nhiều tiêu chuẩn khắt khe về an toàn bảo mật thông tin. Bộ tiêu chuẩn Tisax trở thành điều kiện cần để giúp tổ chức có thể tham gia vào chuỗi cung ứng của họ.

3. Hạn chế rủi ro liên quan đến bảo mật thông tin

Việc tổ chức tiến hành áp dụng TISAX giúp doanh nghiệp đánh giá, kiểm soát và khắc phục các điểm yếu trong hệ thống công nghệ thông tin. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể giảm thiểu nguy cơ bị tấn công mạng, rò rỉ dữ liệu, đồng thời đảm bảo an toàn cho các thông tin nhạy cảm của khách hàng và đối tác.

4. Đảm bảo tuân thủ các quy định pháp lý quốc tế

Đối với các doanh nghiệp, tổ chức có tiến hành hoạt động xuyên biên giới thì việc tuân thủ các quy định về bảo mật dữ liệu (như GDPR của châu Âu). Doanh nghiệp nào áp dụng bộ tiêu chuẩn TISAX có thể hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng được các yêu cầu về mặt pháp lý ngày một hiệu quả.

TIÊU CHUẨN TISAX – CÁC YÊU CẦU CỐT LÕI VỀ BẢO MẬT THÔNG TIN

Tiêu chuẩn TISAX (Trusted Information Security Assessment Exchange) là hệ thống đánh giá an toàn thông tin, tập trung vào các yêu cầu then chốt liên quan đến bảo mật dữ liệu, dựa trên nền tảng của tiêu chuẩn quốc tế ISO/IEC 27001. TISAX được triển khai rộng rãi trong ngành công nghiệp ô tô, phục vụ cả nhu cầu tự đánh giá nội bộ lẫn đánh giá từ phía nhà cung cấp trong chuỗi cung ứng.

PHÂN LOẠI MỤC TIÊU ĐÁNH GIÁ AN TOÀN THÔNG TIN TRONG TISAX

Việc lựa chọn mục tiêu đánh giá là bước đầu tiên và quan trọng trong quá trình thực hiện đánh giá theo tiêu chuẩn TISAX. Mỗi mục tiêu phản ánh cấp độ bảo vệ thông tin mà hệ thống quản lý an toàn thông tin (ISMS) của doanh nghiệp cần đạt được, dựa vào loại dữ liệu được xử lý thay mặt cho khách hàng hoặc đối tác kinh doanh.

Việc tổ chức của bạn xác định rõ ràng các mục tiêu sẽ giúp cho doanh nghiệp định hướng hệ thống bảo mật thông tin một cách hiệu quả đồng thời là cơ sở để giúp các tổ chức đánh giá xây dựng được phương án đánh giá sao cho phù hợp nhất. TISAX hiện có tổng cộng 10 mục tiêu đánh giá, và doanh nghiệp bắt buộc chọn ít nhất một, tùy theo tính chất dữ liệu và phạm vi hoạt động.

Dưới đây là một số mục tiêu đánh giá phổ biến:

1. Thông tin có mức độ bảo vệ cao

Áp dụng khi doanh nghiệp xử lý các loại tài liệu của đối tác được phân loại là cần mức độ bảo vệ cao.

2. Thông tin có mức độ bảo vệ rất cao

Dành cho trường hợp thông tin đối tác có tính nhạy cảm đặc biệt và cần biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt hơn.

3. Kết nối với bên thứ ba có nhu cầu bảo vệ cao

Áp dụng nếu doanh nghiệp có hoạt động tại địa điểm của đối tác và truy cập hệ thống hoặc ứng dụng thông qua kết nối mạng của đối tác.

4. Kết nối với bên thứ ba có nhu cầu bảo vệ rất cao

Tương tự mục tiêu 3 nhưng ở cấp độ nghiêm ngặt hơn, yêu cầu biện pháp bảo mật nâng cao.

5. Bảo vệ dữ liệu cá nhân

Khi doanh nghiệp xử lý dữ liệu cá nhân dưới vai trò là nhà xử lý (processor) theo Điều 28 của Quy định chung về bảo vệ dữ liệu (GDPR) của EU, thì mục tiêu này cần được lựa chọn.

6. Bảo vệ dữ liệu với các danh mục dữ liệu cá nhân đặc biệt

Bạn có thể chọn lựa mục tiêu này theo điều 28 của luật GDPR khi bạn tiến hành xử lý các danh mục dữ liệu cá nhân đặc biệt như sức khỏe hoặc tôn giáo.

7. Bảo vệ các bộ phận và thành phần nguyên mẫu của dữ liệu cá nhân

Với những khách hàng có cung cấp linh kiện vật tư hoặc thông tin cho doanh nghiệp tại địa điểm riêng và cần phải được bảo vệ thì đêu cần đến nguyên tắc này.

8. Bảo vệ xe nguyên mẫu

Mục tiêu này chỉ dành cho tất cả các công ty sản xuất, lưu trữ hoặc sử dụng phương tiện do khách hàng cung cấp được phân loại là cần bảo vệ tại địa điểm riêng của họ.

9. Xử lý các phương tiện thử nghiệm

Dành cho tất cả các công ty tiến hành kiểm tra và lái thử (ví dụ: thử trên đường công cộng hoặc đường thử) với các phương tiện do khách hàng cung cấp được phân loại là cần bảo vệ.

10. Bảo vệ nguyên mẫu trong các sự kiện và quay phim hoặc ảnh chụp

Mục tiêu cuối này bao gồm tất cả các công ty tổ chức các buổi thuyết trình hoặc sự kiện (ví dụ: nghiên cứu thị trường, sự kiện, sự kiện tiếp thị) và quay phim và chụp ảnh với các phương tiện hoặc linh kiện nguyên mẫu khách hàng cung cấp được phân loại là cần bảo vệ.

MỘT SỐ CÂU HỎI VỀ BỘ TIÊU CHUẨN TISAX

1. TISAX® là gì?

Bộ tiêu chuẩn TISAX® (Trusted Information Security Assessment Exchange) là một cơ chế đánh giá và công nhận mức độ an toàn thông tin dành riêng cho chuỗi cung ứng ngành ô tô. TISAX được phát triển dựa trên bộ tiêu chuẩn ISO/IEC 27001 tuy nhiên có nhiều yêu cầu đặc biệt để phù hợp với ngành công nghiệp ô tô.

2. TISAX® có bắt buộc không?

Câu trả lời là Không bắt buộc, Hiện nay có nhiều hãng xe lớn (OEMs) như Volkswagen, BMW, Mercedes-Benz, v.v. yêu cầu nhà cung cấp của họ phải có chứng nhận TISAX® nếu xử lý thông tin nhạy cảm, nguyên mẫu hoặc dữ liệu cá nhân.

3. TISAX® có phải là một chứng nhận?

Câu trả lời là không, Do chứng nhận TISAX® có tiến hành cung cấp các loại “nhãn hiệu TISAX®” (TISAX label) là kết quả của quá trình đánh giá. Nhãn này có thể được chia sẻ với đối tác thông qua cổng thông tin ENX, thay vì cấp chứng chỉ giấy.

4. Quá trình đánh giá TISAX® diễn ra như thế nào?

Gồm các bước cơ bản như sau:

• Đăng ký tài khoản trên cổng ENX.
• Tự đánh giá nội bộ theo danh sách kiểm tra TISAX (ISA).
• Lựa chọn tổ chức đánh giá được ủy quyền.
• Tiến hành đánh giá tại chỗ (nếu cần).
• Nhận và chia sẻ nhãn đánh giá qua hệ thống.

5. Thời hạn hiệu lực của nhãn TISAX® là bao lâu?

Cũng giống như chứng nhận ISO, chứng nhận TISAX thường có giá trị trong vòng 3 năm. Doanh nghiệp của bạn cần phải tái đánh giá nhằm duy trì được nhãn dán đó.

6. Làm sao để biết doanh nghiệp nào đã đạt TISAX®?

Chỉ có thể tra cứu thông tin doanh nghiệp đã đạt trên cổng ENX – nơi lưu trữ và quản lý kết quả đánh giá TISAX®. Việc chia sẻ kết quả là do doanh nghiệp tự quyết định.

7. TISAX® và ISO 27001: Có điểm tương đồng và khác biệt gì?

Như đã chia sẻ ở trên thì bộ tiêu chuẩn TISAX® được xây dựng dựa trên nền tảng của tiêu chuẩn quốc tế ISO/IEC 27001, đặc biệt là các biện pháp kiểm soát an toàn thông tin. Tuy nhiên, về phía các yêu cầu của bộ tiêu chuẩn TISAX® này đòi hỏi doanh nghiệp đạt đến mức độ trưởng thành (maturity level) nhất định trong quá trình triển khai. Các biện pháp được thể hiện dưới dạng khuyến nghị (nên) hoặc bắt buộc (phải), kèm theo hướng dẫn về cách thức triển khai quy trình và lựa chọn công cụ phù hợp.

8. Có thể kết hợp đánh giá TISAX® và ISO 27001 không?

Câu trả lời là hoàn toàn có thể. Những tổ chức đánh giá hiện nay hoàn toàn có thể đánh giá tích hợp TISAX® và ISO 27001. Nhiều chuyên gia đánh giá tổ chức được công nhận cho cả hai tiêu chuẩn, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí và công sức khi thực hiện đồng thời cả hai đánh giá bảo mật thông tin.

9. Có bắt buộc phải chứng nhận ISO 27001 trước khi thực hiện TISAX®?

Câu trả lời là không bắt buộc. TISAX® không yêu cầu doanh nghiệp phải có chứng chỉ ISO 27001 để đủ điều kiện tham gia đánh giá. Thay vào đó, doanh nghiệp cần chứng minh rằng mình đang vận hành một hệ thống quản lý an toàn thông tin ổn định, với các quy trình và thủ tục được thiết lập rõ ràng.

10. Ai chịu trách nhiệm triển khai TISAX® trong doanh nghiệp?

Theo như quy định thì người đảm nhiệm việc triển khai TISAX® không nhất thiết phải là nhân sự của bộ phận CNTT. Tuy nhiên, thông thường việc triển khai bộ tiêu chuẩn này nên có kinh nghiệm liên quan đến hệ thống công nghệ thông tin nên kiến thức cơ bản về CNTT là một lợi thế.

11. Xác định phạm vi đánh giá TISAX® như thế nào?

TISAX® sử dụng một phạm vi đánh giá tiêu chuẩn, được hơn 90% doanh nghiệp tham gia chấp nhận. Phạm vi này đã được xác định trước và thường không cần thay đổi. Trong một số tình huống đặc biệt – chẳng hạn khi phạm vi tiêu chuẩn không phản ánh đúng tình hình thực tế – doanh nghiệp có thể điều chỉnh, tuy nhiên cần thảo luận rõ ràng với các OEM nếu được yêu cầu mở rộng phạm vi. Dù vậy, những trường hợp này hiếm gặp và phạm vi tiêu chuẩn vẫn được xem là phù hợp trong hầu hết tình huống.

12. TISAX® Label – Nhãn chứng nhận là gì?

Nhãn TISAX® là kết quả chính thức của quá trình đánh giá. Mỗi nhãn đại diện cho một cấp độ bảo mật cụ thể và được sắp xếp theo thứ bậc, nghĩa là khi doanh nghiệp đạt được một nhãn ở cấp cao, họ sẽ đồng thời sở hữu các nhãn cấp thấp hơn. Các nhãn chỉ có thể tra cứu thông qua cổng thông tin ENX. Thời hạn hiệu lực của nhãn thường là ba năm.

13. Cần bao nhiêu tài liệu để tuân thủ TISAX®?

Bộ tiêu chuẩn TISAX không chia sẻ có số lượng tài liệu cố định là bao nhiêu. Việc này phụ thuộc vào quy mô, lĩnh vực hoạt động và mức độ phức tạp của doanh nghiệp. Về nguyên tắc, bạn có thể gộp toàn bộ nội dung vào một tài liệu duy nhất nếu trình bày rõ ràng và có cấu trúc logic. Tuy nhiên, theo nhiều khuyến nghị thì nên chia nhỏ thành nhiều bộ tài liệu để dễ dàng quản lý.

14. TISAX® có thay thế được các yêu cầu bảo vệ nguyên mẫu của VDA không?

Hiện nay, bộ tiêu chuẩn TISAX® đã tích hợp thêm một mô-đun bảo vệ nguyên mẫu chi tiết và chuyên sâu hơn so với các hướng dẫn cũ của VDA. Vì vậy, trong tương lai, TISAX® được kỳ vọng sẽ thay thế hoàn toàn các quy định trước đây về bảo mật nguyên mẫu trong ngành công nghiệp ô tô. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, phiên bản VDA 3.0 năm 2018 vẫn còn hiệu lực và tiếp tục được áp dụng song song.

Kết luận:

Có thể thấy, Tiêu chuẩn TISAX đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn thông tin trong chuỗi cung ứng ngành ô tô. Khi doanh nghiệp áp dụng và đạt chứng nhận TISAX không chỉ nâng cao uy tín với các OEM mà còn giảm thiểu rủi ro bảo mật, tuân thủ GDPR và chuẩn hóa hệ thống quản lý thông tin. Điểm nổi bật của TISAX là cơ chế đánh giá linh hoạt, tập trung vào mức độ trưởng thành của hệ thống bảo mật thay vì chỉ tuân thủ hình thức.