Tiêu Chuẩn ISO 26000 – Trách Nhiệm Xã Hội cho Doanh Nghiệp

Không chỉ quan tâm đến việc đảm bảo chất lượng, dịch vụ sản phẩm. Các doanh nghiệp hiện nay đang dần quan tâm đến trách nhiệm xã hội với cộng đồng và người lao động. Bộ tiêu chuẩn ISO 26000 ra đời năm 2010 có đưa ra các khuyến nghị quốc tế để làm cho tổ chức của bạn có trách nhiệm hơn với xã hội. Bài viết này, diendaniso.com sẽ chia sẻ cho bạn những thông tin cần biết về bộ tiêu chuẩn ISO 26000 và những nội dung yêu cầu của bộ tiêu chuẩn này.

TIÊU CHUẨN ISO 26000

ISO 26000 là một tiêu chuẩn quốc tế được xây dựng nhằm hỗ trợ các tổ chức tích hợp yếu tố trách nhiệm xã hội vào trong chiến lược và hoạt động hàng ngày của mình một cách hiệu quả. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp doanh nghiệp hành xử có đạo đức, minh bạch và quan tâm đến tác động xã hội, môi trường – từ đó góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững trên cả ba mặt: kinh tế, xã hội và môi trường.

Tiêu chuẩn ISO 26000 được công bố vào năm 2010, sau quá trình xây dựng kéo dài 5 năm với sự tham gia của khoảng 500 chuyên gia từ các khu vực công, tư và tổ chức phi chính phủ, thể hiện sự đồng thuận quốc tế rộng rãi.

Một điểm đáng lưu ý là ISO 26000 không phải là tiêu chuẩn để chứng nhận, mà là bộ hướng dẫn giúp các tổ chức hiểu rõ và thực hành “trách nhiệm xã hội” – được định nghĩa là trách nhiệm đối với tác động của các quyết định và hành vi của tổ chức lên xã hội và môi trường, thông qua cách hành xử đạo đức và minh bạch.

Tiêu chuẩn này có thể áp dụng cho mọi tổ chức, không phân biệt quy mô, lĩnh vực hay địa điểm. Thông qua việc khuyến khích thực hiện trách nhiệm xã hội một cách nghiêm túc, ISO 26000 góp phần tích cực vào mục tiêu phát triển bền vững toàn cầu.

Nhờ có ISO 26000 giúp các Doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội bằng việc đưa ra hướng dẫn về:

• Các khái niệm, thuật ngữ và định nghĩa liên quan đến trách nhiệm xã hội;
• Nền tảng, xu hướng và đặc điểm của trách nhiệm xã hội;
• Các nguyên tắc và thực hành liên quan đến trách nhiệm xã hội;
• Các chủ đề và vấn đề cốt lõi của trách nhiệm xã hội;
• Tích hợp, thực hiện và thúc đẩy hành vi có trách nhiệm với xã hội trong toàn tổ chức và thông qua các chính sách và thực tiễn của tổ chức, trong phạm vi ảnh hưởng của tổ chức;
• Xác định và tham gia với các bên liên quan;
• Truyền đạt các cam kết, hiệu suất và thông tin khác liên quan đến trách nhiệm xã hội.

TẦM QUAN TRỌNG PHẢI ÁP DỤNG ISO 26000

Việc áp dụng ISO 26000 – Tiêu chuẩn về Trách nhiệm xã hội ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh doanh nghiệp không chỉ cần tăng trưởng kinh tế mà còn phải đóng góp tích cực cho xã hội và môi trường. Dưới đây là những lý do khiến ISO 26000 trở thành tiêu chuẩn cần thiết:

1. Đáp ứng kỳ vọng của xã hội hiện đại

Khách hàng, đối tác và nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến đạo đức kinh doanh, môi trường và quyền con người. ISO 26000 giúp doanh nghiệp xây dựng hình ảnh có trách nhiệm và đáng tin cậy.

2. Nâng cao uy tín và thương hiệu

Tổ chức thực hiện tốt trách nhiệm xã hội sẽ tăng niềm tin từ cộng đồng, dễ dàng tiếp cận thị trường quốc tế và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.

3. Góp phần phát triển bền vững

Bộ tiêu chuẩn ISO 26000 giúp doanh nghiệp đánh giá và giảm thiểu các tác động tiêu cực đến xã hội và môi trường, từ đó hướng tới phát triển bền vững về lâu dài.

4. Cải thiện quản trị nội bộ

Tiêu chuẩn ISO 26000 có thể giúp các tổ chức thúc đẩy tính minh bạch và đạo đức trong quản trị – các yếu tố cốt lõi này có thể giúp cho các tổ chức của bạn hoạt động được hiệu quả cũng như ổn định hơn.

5. Tạo giá trị cho toàn xã hội

Thông qua các hoạt động có trách nhiệm, tổ chức của bạn không chỉ tạo ra được những lợi ích cho chính mình mà còn góp phần vào sự phát triển chung của cộng đồng và quốc gia.

ĐỐI TƯỢNG ÁP DỤNG TIÊU CHUẨN ISO 26000

Tiêu chuẩn ISO 26000 được thiết kế để áp dụng cho mọi tổ chức, không phân biệt:

• Loại hình hoạt động: Doanh nghiệp, cơ quan nhà nước, tổ chức phi chính phủ (NGO), tổ chức xã hội, tổ chức phi lợi nhuận…
• Quy mô tổ chức: Dù là tập đoàn lớn, doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) hay tổ chức cộng đồng đều có thể áp dụng.
• Lĩnh vực hoạt động: Từ sản xuất, thương mại, dịch vụ đến giáo dục, y tế, tài chính, môi trường…

Tiêu chuẩn ISO 2600 bao gồm hướng dẫn tự nguyện, không có các yêu cầu, do đó mà nó không được sử dụng như một tiêu chuẩn chững nhận giống như tiêu chuẩn ISO 9001 và ISO 14001. Nó chắt lọc sự hiểu biết có liên quan mang tính toàn cầu về trách nhiệm xã hội là gì và các tổ chức cần làm gì để thực hiện trách nhiệm xã hội có hiệu quả và thành công.

Dù bạn là doanh nghiệp tư nhân, cơ quan nhà nước hay tổ chức phi lợi nhuận, ISO 26000 đều có thể giúp nâng cao hình ảnh, tăng tính minh bạch và đóng góp tích cực cho sự phát triển bền vững của xã hội.

NỘI DUNG CỦA BỘ TIÊU CHUẨN ISO 26000

Bộ tiêu chuẩn ISO 26000:2010 được chia thành bảy phần chính, mỗi phần đóng vai trò định hướng cụ thể trong việc hiểu và thực hiện trách nhiệm xã hội trong tổ chức:

1. Phạm vi áp dụng

Phần mở đầu này trình bày tổng quan về tiêu chuẩn, nêu rõ mục đích, giới hạn và những nội dung không thuộc phạm vi của ISO 26000. Phạm vi nội dung này định hướng nền tảng để người đọc nắm bắt tốt bối cảnh áp dụng.

2. Thuật ngữ và định nghĩa

Việc tổ chức của bạn có tập hợp các khái niệm cũng như định nghĩa quan trọng có liên quan đến trách nhiệm xã hội nhằm giúp đảm bảo được sự thống nhất trong cách am hiểu và áp dụng bộ tiêu chuẩn này một cách hiệu quả nhất.

3. Hiểu biết về trách nhiệm xã hội

Giới thiệu khái niệm trách nhiệm xã hội, cách nó phát triển theo thời gian và tác động đến các tổ chức. Phần này cũng cung cấp hướng dẫn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ về cách tiếp cận phù hợp với quy mô và nguồn lực.

4. Nguyên tắc trách nhiệm xã hội

Với nguyên tắc này có chia ra làm 7 nguyên tắc và nền tảng cốt lõi cho mọi hành động có trách nhiệm của tổ chức. Các nguyên tắc này là kim chỉ nam giúp đảm bảo tính đạo đức và minh bạch trong toàn bộ hoạt động.

5. Nhận thức trách nhiệm xã hội và sự tham gia của các bên liên quan

Tập trung vào hai nội dung chính:

• Tổ chức cần làm gì để nhận thức và thể hiện trách nhiệm xã hội của mình.
• Cách xác định và tương tác hiệu quả với các bên liên quan có ảnh hưởng hoặc bị ảnh hưởng bởi hoạt động của tổ chức.

6. Hướng dẫn về các chủ đề cốt lõi của trách nhiệm xã hội

Phần này định nghĩa rõ các lĩnh vực trọng tâm trong trách nhiệm xã hội như môi trường, lao động, quyền con người, phát triển cộng đồng… Mỗi chủ đề đều đi kèm hướng dẫn thực tiễn.

7. Tích hợp trách nhiệm xã hội vào tổ chức

Cung cấp các bước cụ thể giúp tổ chức đưa trách nhiệm xã hội vào trong chiến lược, vận hành, truyền thông và văn hóa nội bộ. Phần này cũng hướng dẫn cách:

• Đánh giá và cải thiện hiệu quả các hoạt động trách nhiệm xã hội
• Giao tiếp hiệu quả với các bên liên quan
• Nâng cao uy tín và tính minh bạch cho tổ chức thông qua các sáng kiến tự nguyện

>> Một số câu hỏi về tiêu chuẩn ISO 26000

BẢY NGUYÊN TẮC CHÍNH CỦA ISO 26000

Vì vậy, chúng ta đã xem qua cấu trúc của ISO 26000, có bảy phần chính.

• Trách nhiệm giải trình

Về nguyên tắc, điều này có nghĩa là các tổ chức phải chịu trách nhiệm về các tác động của họ đối với xã hội, nền kinh tế và môi trường.

• Minh bạch

Đối với các quyết định và hoạt động có tác động đến xã hội, môi trường và kinh tế, các tổ chức phải minh bạch.

• Hành vi đạo đức

Các tổ chức nên cư xử có đạo đức. Hành vi của họ cần bị ảnh hưởng bởi các giá trị được xác định rõ ràng về tính trung thực, công bằng và liêm chính.

• Tôn trọng lợi ích của các bên liên quan

Các bên liên quan được định nghĩa là các cá nhân hoặc nhóm bị ảnh hưởng hoặc có khả năng tác động đến các hành động của tổ chức.

• Tôn trọng pháp quyền

Nguyên tắc ở đây là các tổ chức nên chấp nhận và tôn trọng các nguyên tắc của pháp luật trong khả năng mà nó áp dụng cho họ.

• Tôn trọng các chuẩn mực hành vi quốc tế

Rất đơn giản, các tổ chức nên tôn trọng các chuẩn mực quốc tế đồng thời “tôn trọng pháp quyền” vì nó được áp dụng cho các tổ chức đó tại địa phương.

• Tôn trọng nhân quyền

Các tổ chức nên tôn trọng và công nhận tầm quan trọng và tính phổ biến của quyền con người.

LỢI ÍCH KHI ÁP DỤNG TIÊU CHUẨN ISO 26000

Với người lao động:

Bộ tiêu chuẩn ISO 26000 ra đời và được áp dụng sẽ giúp các tổ chức công đoàn và người lao động:

• Tạo cơ hội để thành lập tổ chức công đoàn và thương lượng tập thể.
• Giúp người lao động hiểu rõ hơn về quyên lợi và nghĩa vụ trong quyền lao động. Giúp họ chủ động hơn trong việc đưa ra ý kiến của mình.
• Nhận thức của doanh nghiệp về cam kết đảm bảo cho người lao động được làm việc trong môi trường lành mạnh về an toàn, sức khỏe.

Lợi ích của chính doanh nghiệp:

• Cơ hội để đạt được lợi thế cạnh tranh, thu hút nhiều khách hàng hơn và xâm nhập được vào thị trường mới có yêu cầu cao. ISO 26000 như một bằng chứng chứng minh sản phẩm được tạo ra bởi môi trường làm việc lành mạnh và công bằng.
• Giúp nâng cao hình ảnh tổ chức, doanh nghiệp và tạo niềm tin cho các bên liên quan trong việc chứng minh thực hành trách nhiệm xã hội tốt. Từ đó giúp giảm tối thiểu chi phí quản lý cùng các yêu cầu xã hội khác nhau.
• Giúp nâng cao hình ảnh hơn nữa trong thị trường lao động. Chứng minh doanh nghiệp hoạt động có chuẩn mực đạo đức và xã hội giúp thu hút hơn nữa những nhân viên giỏi và có kĩ năng.
• Tăng lòng trung thành và cam kết của người lao động với doanh nghiệp.
• Tránh được các khoản tiền phạt do vi phạm quy định pháp luật về trách nhiệm xã hội.
• Tỷ lệ sử dụng lao động cao hơn nhờ giảm thiểu các vụ tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp.
• Có mối quan hệ tốt hơn với khách hàng và có được các khách hành trung thành

Các quá trình và cơ cấu ra quyết định của tổ chức cần cho phép tổ chức:

• Xây dựng chiến lược, mục tiêu và chỉ tiêu phản ánh cam kết về trách nhiệm xã hội của tổ chức.
• Chứng minh cam kết và trách nhiệm giải trình của lãnh đạo.
• Tạo lập và nuôi dưỡng môi trường và văn hóa trong đó các nguyên tắc trách nhiệm xã hội được thực thi.
• Hình thành một hệ thống khuyến khích kinh tế và phi kinh tế liên quan đến việc thực hiện trách nhiệm xã hội.
• Sử dụng nguồn nhân lực tài chính, tự nhiên và nguồn nhân lực một cách hiệu quả.
• Tạo cơ hội công bằng cho các nhóm ít được đại diện ở nhũng vị trí cao trong tổ chức.

Cân đối nhu cầu của tổ chức và các bên liên quan, bao gồm cả nhu cầu hiện thời và nhu cầu của thế hệ tương lai.

Thiết lập các quá trình trao đổi thông tin hai chiều với các bên liên quan, xác định các vấn đề thống nhất và bất đồng cũng như đàm phán để giải quyết những xung đột có thể có.

Khuyên khích sự tham gia hiệu quả của mọi tầng lớp người lao động trong các hoạt động trách nhiệm xã hội của tổ chức.

BẮT ĐẦU ÁP DỤNG TIÊU CHUẨN ISO 26000

Việc các tổ chức/ doanh nghiệp hiện nay áp dụng bộ tiêu chuẩn ISO 26000 nói riêng và các tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội nói chung khá nhiều. Xu hướng này lan ra toàn cầu và trong đó có Việt Nam. Là một trong những quốc gia áp dụng khá sớm hiện nay số lượng tổ chức áp dụng ISO 26000 áp dụng rất lớn và xu hướng này còn tăng nhiều trong tương lai.

Dưới đây là các bước cơ bản để áp dụng tiêu chuẩn ISO 26000 vào doanh nghiệp một cách hiệu quả:

1. Tìm hiểu và cam kết của lãnh đạo

Doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ nội dung của ISO 26000 và hiểu rõ mục tiêu của trách nhiệm xã hội. Đồng thời cần có sự cam kết từ phía lãnh đạo cũng như xem xét trách nhiệm xã hội cùng với việc phát triển bền vững.

2. Đánh giá thực trạng hiện tại

Xem xét các hoạt động hiện tại của doanh nghiệp liên quan đến xã hội, môi trường, nhân quyền, người lao động…Đánh giá khoảng cách giữa hiện trạng và các hướng dẫn trong ISO 26000.

3. Xác định các bên liên quan

Nhận diện và phân tích các bên liên quan chính (nhân viên, khách hàng, cộng đồng, chính quyền…). Tổ chức của bạn cần phải hiểu rõ kỳ vọng, mối quan tâm và tác động hai chiều giữa doanh nghiệp và các bên này.

4. Ưu tiên các vấn đề trọng yếu

Dựa trên 7 chủ đề cốt lõi của ISO 26000, xác định những vấn đề xã hội có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh và ngược lại. Tập trung vào những nội dung phù hợp với ngành nghề, quy mô và nguồn lực của doanh nghiệp.

5. Lồng ghép vào hoạt động doanh nghiệp

Tích hợp trách nhiệm xã hội vào các hoạt động chính như: quản trị, quản lý nhân sự, mua sắm, sản xuất, marketing…

6. Giao tiếp và truyền thông

Xây dựng chiến lược truyền thông nội bộ và bên ngoài để công bố cam kết và kết quả trách nhiệm xã hội. Đảm bảo tính minh bạch, trung thực và phù hợp với kỳ vọng của các bên liên quan.

7. Theo dõi, đánh giá và cải tiến

Thiết lập hệ thống theo dõi và đo lường hiệu quả các hoạt động trách nhiệm xã hội. Thường xuyên đánh giá lại và cải tiến liên tục để nâng cao hiệu suất và uy tín doanh nghiệp.

Kết luận: 

ISO 26000 là kim chỉ nam giúp doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội một cách hiệu quả, minh bạch và đạo đức. Việc áp dụng tiêu chuẩn này không chỉ nâng cao hình ảnh tổ chức mà còn góp phần vào phát triển bền vững. Để triển khai thành công, doanh nghiệp cần cam kết từ lãnh đạo, đánh giá hiện trạng, xác định các bên liên quan, lồng ghép trách nhiệm xã hội vào hoạt động nội bộ và liên tục cải tiến. Khi thực hiện đúng quy trình, chứng nhận ISO 26000 sẽ trở thành nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện và lâu dài.