Thẻ điểm cân bằng BSC là gì? Ứng dụng của BSC trong Doanh Nghiệp

Trong thời đại hiện nay, để doanh nghiệp phát triển bền vững thì không chỉ dựa đơn thuần vào các chỉ số tài chính. Doanh nghiệp hiện đại giờ đây đã quan tâm áp dụng mô hình BSC – hệ thống chỉ số ở tầm chiến lược giúp doanh nghiệp phát triển bền vững và chắc chắn qua cả 4 khía cạnh: tài chính, khách hàng, quy trình nội bộ, học tập & phát triển. Bài viết này, diendaniso.com sẽ chia sẻ cho bạn hiểu đúng về mô hình BSC, Lợi ích và cách áp dụng hiệu quả nhất BSC vào doanh nghiệp.

BSC LÀ GÌ ?

BSC – Balanced scorecard trong tiếng Việt có nghĩa là “thẻ điểm cân bằng”. Đây là một mô hình quản trị chiến lược giúp định hướng cho doanh nghiệp trong suốt quá trình thiết lập, triển khai, theo dõi và đo lường kết quả của chiến lược đặt ra.

Bên cạnh yếu tố tài chính, BSC tập trung quan tâm tới 3 thước đo phi tài chính khác có ảnh hưởng tới hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp là khách hàng, quá trình hoạt động nội bộ, học tập & phát triển.

Cụm từ “balanced” (cân bằng) trong mô hình BSC này được thể hiện ở chỗ chúng cân đối giữa các mục tiêu ngắn hạn và dài hạn. Quan tâm đồng dều hài hòa giữa các yếu tố tài chính và phi tài chính cùng các hoạt động hướng ra xã hội và các hoạt động được thực hiện vì nội bộ.

NGUỒN GỐC HÌNH THÀNH BSC THẺ ĐIỂM CÂN BẰNG

Sự ra đời của phương pháp BSC này cũng có khá nhiều điều thú vị. Vào năm 1992 hai giáo sư Kaplan và Norton từ Đại học Harvard đã nhận thấy một vấn đề lớn trong cách các doanh nghiệp vận hành: phần lớn chỉ tập trung vào các chỉ số tài chính. Vấn đề là, dữ liệu tài chính chỉ phản ánh những gì đã xảy ra trong quá khứ – nó không giúp doanh nghiệp nhìn thấy tương lai hay đưa ra định hướng phát triển dài hạn.

Từ thực tế đó, Kaplan và Norton đã xây dựng mô hình Balanced Scorecard (BSC) – một hệ thống quản trị chiến lược toàn diện. BSC giúp doanh nghiệp phát triển bền vững bằng cách cân bằng hiệu quả qua 4 góc nhìn: tài chính, khách hàng, quy trình nội bộ, và học hỏi & phát triển.

Với bất kỳ CEO nào quan tâm đến chiến lược dài hạn, BSC gần như là một công cụ không thể bỏ qua. Mô hình này không chỉ nổi tiếng mà còn rất hiệu quả, với một loạt thành tích ấn tượng:

• Được Harvard Business Review đánh giá là một trong những ý tưởng kinh doanh có ảnh hưởng nhất.

• Hơn 50% các tập đoàn lớn ở Mỹ và hơn 60% công ty trong danh sách Fortune 500 đã áp dụng (theo Gartner Group và Bain & Co).

• 73% doanh nghiệp sử dụng BSC đánh giá mô hình này ở mức hiệu quả cao hoặc rất cao (theo khảo sát toàn cầu của 2GC).

Từ khi ra đời cho đến nay với những lợi ích to lớn của BSC đã giúp nó nhanh chóng được hàng ngàn các doanh nghiệp, các cơ quan chính phủ, các tổ chức phi lợi nhuận khắp nơi trên thế giới áp dụng trong đó có Việt Nam. Trong kết quả khảo sát toàn cầu về các công cụ quản lý năm 2011, do hãng tư vấn Bain công bố, BSC đã lọt vào top 10 công cụ quản lý được sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới (vị trí thứ 6).

ĐỐI TƯỢNG SỬ DỤNG THẺ ĐIỂM CÂN BẰNG BSC

Balanced Scorecard (BSC) là một công cụ quản trị chiến lược linh hoạt, có thể áp dụng cho mọi loại hình tổ chức từ doanh nghiệp tư nhân, tổ chức phi lợi nhuận, cơ quan chính phủ đến các đơn vị y tế. Bất kể quy mô lớn hay nhỏ, bất kỳ ngành nghề nào, BSC đều mang lại giá trị rõ rệt.

Theo thống kê, hơn 60% các tập đoàn hàng đầu tại Mỹ và Châu Âu đã ứng dụng BSC, và xu hướng này vẫn đang lan rộng mạnh mẽ, bao gồm cả các khu vực như Châu Phi và Trung Đông. Nghiên cứu của Bain & Co còn xếp BSC ở vị trí thứ 5 trong danh sách các công cụ quản lý được sử dụng phổ biến nhất toàn cầu.

Trong thực tế, BSC thường được triển khai ở cấp lãnh đạo và các phòng ban chức năng. Tuy nhiên, để áp dụng hiệu quả, doanh nghiệp cần thay đổi cách quản lý truyền thống cụ thể là giảm phụ thuộc vào các báo cáo chỉ số KPI tuần và các cuộc họp định kỳ. Thay vào đó, toàn bộ chiến lược và mục tiêu cần được tích hợp vào thẻ điểm để tạo ra một hệ thống quản trị đồng bộ, định hướng rõ ràng và hiệu quả hơn.

TẦM QUAN TRỌNG CỦA THẺ ĐIỂM CÂN BẰNG BSC

Thẻ điểm cân bằng BSC được tạo ra giúp các doanh nghiệp đánh giá tổng quan hơn hoạt động của họ không chỉ đơn thuần qua con mắt tài chính với doanh thu – chi phí – lợi nhuận mà còn rộng hơn nữa. BSC trình bày quan điểm cân bằng có tính đến các quan điểm khác về thành công. BSC giải quyết được những hạn chế mà các thước đo tài chính đang phân tích bằng việc bổ sung thêm các thước đo là động lực phát triển doanh nghiệp trong tương lai.

Với 4 khía cạnh mà BSC đề xuất ra nhằm xây dựng một hệ thống đo lường thu thập các dữ liệu và phân tích chúng có mối quan hệ giữa các khía cạnh với nhau: Tài chính, Học hỏi & Tăng trưởng, Quy trình nội bộ doanh nghiệp và Khách hàng.

Bốn khía cạnh này tạo thành nên một khuôn khổ cho Thẻ điểm cân bằng sắp xếp theo nguyên lý quan hệ nhân quả, trong đó nhấn mạnh một kết quả tài chính tốt và bền vững phụ thuộc vào sự hài lòng của khách hàng, sự hài lòng của khách hàng phụ thuộc vào khả năng tạo ra những sản phẩm, dịch vụ đáp ứng tốt nhu cầu khách hàng.

4 KHÍA CẠNH CỦA THẺ ĐIỂM CÂN BẰNG

Như đã nói ở trên thì mô hình BSC bao gồm 4 khía cạnh khác nhau đưa ra giúp các nhà quản lý doanh nghiệp có thể đánh giá được các bộ phận trong doanh nghiệp để có thể tạo ra được các giá trị cho khách hàng hiện tại cũng như tiềm năng trong tương lai cùng với các yêu cầu nâng cao hệ thống nội bộ và cải tiến được hiệu quả kinh doanh trong tương lai.

1. Khía cạnh tài chính

Tài chính trong một thẻ điểm cân bằng có khả năng là khía cạnh truyền thống nhất trong bốn mảng. Bạn sẽ muốn xem xét, đo lường và giám sát các yêu cầu, kết quả về tài chính như lợi tức đầu tư, tăng trưởng, chi phí cố định, lợi nhuận, v.v.

Khía cạnh đầu tiên và cũng là quan trọng trong doanh nghiệp là khía cạnh tài chính. Theo khía cạnh này BSC đưa ra các yếu tố về tài chính như lợi tức đầu tư, chi phí, lợi nhuận vv. Các chỉ số tài chính này có xác định các mục tiêu dài hạn của đơn vị kinh doanh, doanh nghiệp hay tổ chức. Tuy các mục tiêu lợi nhuận được sử dụng phổ biến hơn

Theo Giáo sư Kaplan và Norton có đưa ra ba giai đoạn của chiến lược kinh doanh bao gồm tăng tưởng – duy trì – thu hoạch.

• Tăng trưởng: gắn với giai đoạn đầu của chu kỳ sống của sản phẩm và thường có nhu cầu đầu tư nhiều hơn và mang tính dài hạn.
• Duy trì: Gắn với giai đoạn bão hòa của chu kỳ sống của sản phẩm. Trong giai đoạn này doanh nghiệp vẫn cần đầu tư và tái đầu tư nhưng đòi hỏi tỷ suất hoàn vốn cao hơn, đồng thời tập trung vào duy trì thị phần hiện tại.
• Thu hoạch: Gắn với giai đoạn chín muồi của chu kỳ sống của sản phẩm. Trong giai đoạn này doanh nghiệp chỉ đầu tư để duy trì năng lực hiện tại, không mở rộng hoạt động kinh doanh và hướng tới mục tiêu thu hồi vốn nhanh các khoản đầu tư.

2. Khía cạnh học hỏi và tăng trưởng

Ở khía cạnh này bao gồm 3 nguồn chính: con người, các hệ thống và các quy trình tổ chức.

Khu vực này sẽ kiểm tra tình hình đào tạo nhân viên về các công nghệ thay đổi nhằm cho họ đáp ứng được các công cụ và máy móc mới trong quy trình làm việc. Để thu hẹp khoảng cách này, doanh nghiệp sẽ phải tái đầu tư vào việc nâng cao kỹ năng, tăng cường hệ thống công nghệ thông tin, liên kết các quy trình, thủ tục của tổ chức. Các mục tiêu chính là trọng tâm của viễn cảnh học hỏi và phát triển.

Các thước đo đối với nguồn nhân lực là sự kết hợp của một loạt các yếu tố: mức độ hài lòng của nhân viên, lòng trung thành của nhân viên, đào tạo nhân viên và kỹ năng nhân viên. Hệ thống công nghệ thông tin có thể đo lường bằng mức độ sẵn có của các thông tin chính xác về khách hàng và quy trình nội bộ dành cho nhân viên.

3. Quy trình nội bộ doanh nghiệp

Khía cạnh thứ 3 trong mô hình BSC chính là khía cạnh quy trình nội bộ. Trong khía cạnh này đòi hỏi doanh nghiệp cần phải xác định được các quy trình nội bộ cốt lõi của doanh nghiệp cần tập trung để phát triển mạnh mẽ.

4. Khía cạnh khách hàng

Khí cạnh thứ 4 chính là khía cạnh khách hàng. Bạn muốn biết được các hoạt động của công ty bạn từ quan điểm của khách hàng sẽ như nào. Làm thế nào để khách hàng của bạn xem các hoạt động của bạn. Những đánh giá và phản hồi là gì và bạn có một thước đo khách quan nào về sự hài lòng của khách hàng từ cuộc khảo sát hoặc từ các nguồn khác.

Các mục tiêu trong khía cạnh khách hàng tập trung vào đo lường hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp trên phân khúc thị trường mục tiêu và đo lường giá trị cung cấp cho khách hàng. Đây là các yếu tố quan trọng đóng góp vào kết quả tài chính vượt trội của một doanh nghiệp.

Mối liên hệ giữa các thước đo trong mô hình BSC

Ban đầu, bốn thước đo trong mô hình Balanced Scorecard (BSC) được xem là độc lập và có thể lựa chọn linh hoạt. Tuy nhiên, thực tế cho thấy chúng có mối liên kết chặt chẽ và ảnh hưởng lẫn nhau.

BSC hoạt động theo nguyên tắc từ dưới lên: đầu tư vào học tập & phát triển sẽ cải thiện quy trình nội bộ; quy trình vận hành tốt giúp phục vụ khách hàng hiệu quả hơn; khách hàng hài lòng sẽ dẫn đến tăng doanh thu và lợi nhuận (thước đo tài chính).

Ngoài ra, các mục tiêu trong cùng một thước đo cũng có mối quan hệ nhân quả. Ví dụ, trong thước đo tài chính, giảm chi phí và tăng doanh thu đều hướng đến tối đa hóa lợi nhuận.

>>> Chỉ số ROE là gì? Cách tính Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu

ỨNG DỤNG CỦA THẺ ĐIỂM CÂN BẰNG

Với những công ty có tính đổi mới thường sẽ ưa thích sử dụng thẻ điểm cân bằng BSC như một hệ thống Quản lý mang tính chiến lược nhằm quản lý chiến lược của tổ chức trong ngắn và dài hạn. Họ tập trung vào các quá trình:

• Làm rõ và truyền đạt tầm nhìn và chiến lược
• Truyền đạt, liên kết các mục tiêu chiến lược và các tiêu chí đánh giá
• Lập kế hoạch, lập mục tiêu, liên kết các biện pháp chiến lược
• Xúc tiến các phản hồi và các học hỏi mang tính chiến lược

Để ứng dụng Thẻ điểm cân bằng, bạn có thể bắt đầu với một không gian cho cả bốn khía cạnh và chỉ cần thêm những nội dung cụ thể áp dụng cho tổ chức của bạn.

NHỮNG LỢI ÍCH MANG LẠI KHI DOANH NGHIỆP ÁP DỤNG BSC

Balanced Scorecard (BSC) hiện nay được áp dụng rất nhiều doanh nghiệp không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí và nguồn lực, mà còn đóng vai trò then chốt trong việc cụ thể hóa và hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược. Một số lợi ích nổi bật mà BSC mang lại:

• Lập kế hoạch chiến lược hiệu quả hơn

Mô hình BSC cung cấp cho doanh nghiệp một cấu trúc rõ ràng giúp xây dựng và truyền tải chiến lược. Thông qua bản đồ chiến lược này, doanh nghiệp của bạn có thể nhìn thấy mối liên hệ nhân quả giữa các mục tiêu, từ đó vạch ra con đường dẫn đến thành công một cách có hệ thống.

• Kết nối mục tiêu với các dự án và sáng kiến

Mô hình BSC giúp các dự án và chương trình hành động gắn chặt với chiến lược tổng thể, đảm bảo mọi hoạt động đều hướng về cùng một mục tiêu, tránh lãng phí nguồn lực vào những sáng kiến rời rạc.

• Cải thiện chất lượng báo cáo hiệu suất

Khi áp dụng BSC, doanh nghiệp có thể thiết lập các báo cáo và dashboard tập trung vào các vấn đề mang tính chiến lược, từ đó dễ dàng giám sát tiến độ và điều chỉnh kịp thời khi cần thiết.

• Nâng cao chất lượng thông tin quản lý

Mô hình BSC còn giúp đo lường tốt các chỉ số quan trọng nhất đối với chiến lược, cải thiện chất lượng dữ liệu và tăng độ chính xác trong việc ra quyết định quản trị.

• Tăng cường sự liên kết trong tổ chức

Mô hình BSC này giúp đồng bộ hóa toàn bộ tổ chức từ phòng ban đến từng cá nhân cùng hướng đến mục tiêu chung, giúp phối hợp hiệu quả và tăng năng suất tổng thể.

• Tối ưu hóa quy trình nội bộ

Với mô hình BSC này còn được hỗ trợ việc tích hợp các quy trình như lập ngân sách, quản trị rủi ro hay phân tích dữ liệu theo đúng trọng tâm chiến lược. Nhờ vậy, doanh nghiệp có thể chuyển trọng tâm từ vận hành sang quản trị chiến lược một cách chuyên nghiệp hơn.

ỨNG DỤNG THẺ ĐIỂM BSC TRONG DOANH NGHIỆP

Một trong những câu hỏi được nhiều nhà quản lý quan tâm là: “Làm thế nào để áp dụng BSC hiệu quả trong thực tế?” Trên thực tế, thẻ điểm cân bằng thường được sử dụng theo ba cách chính sau:

• Hiện thực hóa chiến lược doanh nghiệp

BSC giúp chuyển hóa chiến lược từ ý tưởng thành hành động cụ thể. Khi chiến lược được xây dựng rõ ràng, toàn bộ tổ chức có thể dựa vào đó để đưa ra các quyết định phù hợp, đảm bảo mọi hoạt động đều đi đúng hướng.

• Truyền thông chiến lược một cách hiệu quả

Doanh nghiệp có thể sử dụng bản đồ chiến lược như một công cụ giao tiếp để truyền tải thông điệp chiến lược đến toàn bộ nhân viên, đối tác và các bên liên quan. Việc chia sẻ qua internet, email, blog nội bộ hoặc tài liệu đào tạo giúp mọi người nắm rõ vai trò của mình trong bức tranh chung.

• Theo dõi và đo lường hiệu quả chiến lược

Thông qua các báo cáo định kỳ hàng tháng, hàng quý hoặc hàng năm, BSC giúp doanh nghiệp giám sát hiệu quả triển khai chiến lược, kịp thời điều chỉnh khi cần thiết.

>>> Mô hình nhóm huấn luyện (TWI) là gì?

Kết luận

Mô hình BSC (Balanced scorecard) hiện nay là một công cụ quản trị cực kỳ mạnh mẽ giúp cho các doanh nghiệp cải thiện tốt tình hình hiện tại và định hướng tới các mục đích quan trọng và khả thi. Các thước đo trong đó có mối quan hệ nhân – quả với nhau và đều là nguồn năng lượng cần thiết để giữ vững và nâng cao hơn nữa sức khoẻ doanh nghiệp.