Sổ tay an toàn thực phẩm ISO 22000:2018

Sổ tay chất lượng ISO 22000 là tài liệu quy định và mô tả toàn bộ Hệ thống Quản lý An toàn Thực phẩm (FSMS) trong doanh nghiệp. Đây là nền tảng cần thiết để đảm bảo tổ chức có thể triển khai, vận hành và duy trì hiệu quả hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 22000. Trong quá trình áp dụng, việc xây dựng sổ tay cùng hệ thống tài liệu ISO 22000 đóng vai trò quan trọng, giúp chuẩn hóa quy trình, kiểm soát mối nguy và nâng cao tính minh bạch. Bài viết này, diendaniso.com sẽ chia sẻ cho bạn về Sổ tay an toàn thực phẩm ISO 22000:2018

Tổng quan về tài liệu ISO 22000

Trong những yêu cầu của hệ thống quản lý An toàn Thực phẩm theo ISO 22000 có bao gồm nhiều quy trình và tài liệu khác nhau. Đây được coi là điều kiện bắt buộc doanh nghiệp cần thực hiện khi muốn triển khai hệ thống quản lý an toàn thực phẩm (ATTP).

Thông thường hệ thống tài liệu của tiêu chuẩn ISO 22000 sẽ bao gồm các thông tin được trình bày dưới dạng văn bản pháp quy về hệ thống quản lý an toàn thực phẩm được doanh nghiệp xây dựng nên theo đúng các yêu cầu của điều khoản trong bộ tiêu chuẩn ISO 22000:2018. Chúng bao gồm các quy trình, biểu mẫu, hồ sơ, các SOP, đánh giá, chính sách vv.

Sổ tay an toàn thực phẩm ISO 22000 là gì?

“Sổ tay ISO 22000” hay còn gọi là “Sổ tay chất lượng ISO 22000” là một cuốn tài liệu mô tả Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm của doanh nghiệp. Trong đó có các nội dung về chính sách an toàn thực phẩm, mục tiêu an toàn thực phẩm, cam kết an toàn thực phẩm, sơ đồ doanh nghiệp, trách nhiệm, quyền hạn và những quy trình hoạt động chính của doanh nghiệp.

Các nội dung quan trọng trong sổ tay ISO 22000

1. Phạm vi Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm

Phạm vi của Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm được dùng để xác định rõ giới hạn và phạm vi áp dụng trong doanh nghiệp. Việc này giúp làm rõ ranh giới trách nhiệm và các hoạt động thuộc hệ thống. Đặc biệt, với những doanh nghiệp là một phần của tập đoàn hoặc tổ chức lớn hơn, phạm vi này có thể chỉ áp dụng cho một số địa điểm hoặc bộ phận cụ thể. Khi phạm vi đã được xác định, mọi hoạt động trong phạm vi đó sẽ trở thành một phần chính thức của Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm.

2. Chính sách an toàn thực phẩm

Chính sách an toàn thực phẩm là văn bản thể hiện định hướng của doanh nghiệp trong việc ngăn ngừa rủi ro, đảm bảo chất lượng và tuân thủ các yêu cầu pháp luật cũng như tiêu chuẩn ISO 22000. Đây đồng thời là cam kết cải tiến liên tục hệ thống quản lý an toàn thực phẩm. Chính sách đóng vai trò định hướng cho toàn bộ nhân viên, truyền đạt mục tiêu về an toàn thực phẩm của công ty. Nhiều doanh nghiệp còn công khai chính sách này tại nơi làm việc để nhắc nhở và khuyến khích nhân viên luôn tuân thủ các mục tiêu an toàn đã đề ra.

3. Vai trò, trách nhiệm và quyền hạn

Trong quá trình xây dựng Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, vai trò và trách nhiệm của từng cá nhân hay bộ phận thường được mô tả chi tiết trong các quy trình riêng. Tuy nhiên, vẫn có những trách nhiệm mang tính tổng thể dễ bị bỏ sót. Chính vì thế mà Sổ tay chất lượng ISO 22000 cần trình bày rõ cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp, phân định cụ thể trách nhiệm và quyền hạn của các bên liên quan, đặc biệt là Ban lãnh đạo cùng Trưởng các phòng, ban, bộ phận có liên quan đến vấn đề an toàn thực phẩm.

4. Các yếu tố của Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm và mối quan hệ giữa chúng

Mỗi doanh nghiệp có đặc điểm riêng, nên quy trình, thủ tục và cách thức vận hành Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm cũng sẽ khác nhau. Do đó, Sổ tay chất lượng ISO 22000 cần thể hiện rõ các yếu tố cốt lõi của hệ thống trong doanh nghiệp và mô tả cách chúng liên kết, tương tác với nhau (ví dụ: đầu vào – đầu ra). Nội dung này có thể được minh họa một cách trực quan, dễ hiểu thông qua các sơ đồ hoặc biểu đồ.

Cấu trúc của sổ tay an toàn thực phẩm ISO 22000 ?

Với mỗi doanh nghiệp khác nhau sẽ có sự khác biệt về nội dung chi tiết trong Sổ tay ISO 22000. Dưới đây là mẫu cấu trúc Sổ tay chất lượng ISO 22000, Quý Doanh nghiệp có thể tham khảo. Thông thường, một Sổ tay ATTP theo ISO 22000:2018 sẽ bao gồm các phần chính sau:

1. Giới thiệu chung

• Mục đích của sổ tay.
• Phạm vi áp dụng (loại hình sản phẩm, khu vực, cơ sở sản xuất/kinh doanh).
• Tài liệu viện dẫn (ISO 22000:2018, luật ATTP, nghị định, thông tư, v.v.).
• Thuật ngữ và định nghĩa.

2. Bối cảnh của tổ chức

• Hiểu biết về tổ chức và bối cảnh.
• Các bên quan tâm và yêu cầu của họ.
• Phạm vi của hệ thống quản lý an toàn thực phẩm (FSMS).
• Hệ thống quản lý ATTP và các quá trình.

3. Lãnh đạo

• Cam kết của lãnh đạo cao nhất.
• Chính sách an toàn thực phẩm.
• Vai trò, trách nhiệm và quyền hạn.

4. Hoạch định

• Hành động để giải quyết rủi ro và cơ hội.
• Mục tiêu an toàn thực phẩm và kế hoạch đạt được.
• Hoạch định thay đổi.

5. Hỗ trợ

• Nguồn lực (nhân lực, cơ sở hạ tầng, môi trường).
• Năng lực và đào tạo.
• Nhận thức.
• Trao đổi thông tin nội bộ và bên ngoài.
• Thông tin dạng văn bản (kiểm soát tài liệu và hồ sơ).

6. Thực hiện & vận hành

• Kế hoạch kiểm soát mối nguy.
• Chương trình tiên quyết (PRPs).
• Hệ thống HACCP/CCPs.
• Kế hoạch truy xuất nguồn gốc.
• Kiểm soát sự thay đổi.
• Mua hàng, bảo quản, vận chuyển, giao hàng.
• Quản lý sự cố và tình huống khẩn cấp.

7. Đánh giá kết quả hoạt động

• Giám sát, đo lường, phân tích và đánh giá.
• Thẩm tra nội bộ.
• Rà soát của lãnh đạo.

8. Cải tiến

• Sự không phù hợp và hành động khắc phục.
• Cải tiến liên tục hệ thống quản lý ATTP.

Mỗi phần có thể được cụ thể hóa thành chính sách, quy trình, hướng dẫn công việc, biểu mẫu để nhân viên áp dụng.

Tại sao doanh nghiệp cần xây dựng sổ tay ISO 22000:2018?

Hiện nay với những doanh nghiệp thực phẩm áp dụng tiêu chuẩn ISO 22000:2018 thường áp dụng sổ tay ISO 22000. Đây là những lý do khiến doanh nghiệp áp dụng nhiều nhất:

Chuẩn hóa hệ thống quản lý

Sổ tay An toàn thực phẩm ISO 22000 giúp doanh nghiệp mô tả rõ ràng chính sách , mục tiêu và phạm vi áp dụng cùng các quy trình an toàn thực phẩm.Việc này giúp tạo nên sự thống nhất trong toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đáp ứng yêu cầu tiêu chuẩn và pháp luật

Hệ thống ISO 22000:2018 có đưa ra các yêu cầu tổ chức phải có tài liệu mô tả hệ thống quản lý an toàn thực phẩm. Sổ tay ISO 22000 chính là bằng chứng thể hiện doanh nghiệp tuân thủ các điều khoản tiêu chuẩn và quy định pháp lý.

Nâng cao năng lực quản lý và tính minh bạch

Việc doanh nghiệp thực phẩm áp dụng sổ tay ISO 22000 giúp hỗ trợ lãnh đạo và nhân viên hiểu rõ vai trò, trách nhiệm. Dễ dàng đào tạo, hướng dẫn nhân sự mới theo quy trình chuẩn.

Thuận lợi cho đánh giá chứng nhận và khách hàng

Sổ tay an toàn thực phẩm ISO 22000 chính là một cơ sở để tổ chức chứng nhận ISO 22000, khách hàng hoặc đối tác đánh giá năng lực quản lý an toàn thực phẩm của doanh nghiệp.

Cải tiến liên tục

Giúp doanh nghiệp phát hiện và khắc phục điểm chưa phù hợp. Đảm bảo hệ thống quản lý ATTP luôn được cải tiến, duy trì hiệu quả và phù hợp với thực tiễn.

>>>> Sự khác nhau giữa ISO 22000 và HACCP

Doanh nghiệp nhỏ có cần sổ tay ISO 22000 không?

Có. Dù quy mô nhỏ hay lớn, sổ tay đều cần thiết vì là cơ sở để triển khai hệ thống quản lý an toàn thực phẩm và đáp ứng yêu cầu của tổ chức chứng nhận.

Sổ tay ISO 22000 có bắt buộc để được chứng nhận không?

Không có điều khoản bắt buộc cụ thể về “sổ tay”, nhưng hầu hết tổ chức chứng nhận đều yêu cầu doanh nghiệp phải có tài liệu mô tả hệ thống quản lý ATTP — trong đó sổ tay là cách thể hiện rõ ràng và phổ biến nhất.