So sánh 2 tiêu chuẩn FSC và PEFC có gì khác nhau

So sánh FSC và PEFC là nội dung được nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực lâm nghiệp, chế biến gỗ và xuất khẩu quan tâm khi lựa chọn chứng nhận quản lý rừng bền vững. Cả FSC và PEFC đều là các hệ thống chứng nhận quốc tế nhằm đảm bảo nguồn gốc gỗ hợp pháp, bảo vệ tài nguyên rừng và nâng cao trách nhiệm môi trường. Tuy nhiên, mỗi tiêu chuẩn lại có sự khác biệt nhau. Cùng diendaniso.com đi tìm hiểu sự giống và khác nhau giữa hai tiêu chuẩn này trong bài viết ngày hôm nay.

Tổng quan về hai tiêu chuẩn rừng bền vững

• Tiêu chuẩn FSC là gì?

FSC (Forest Stewardship Council) là một tổ chức quốc tế phi chính phủ hoạt động với mục tiêu thúc đẩy quản lý rừng bền vững trên phạm vi toàn cầu. Tiêu chuẩn FSC do Hội đồng Quản lý Rừng (The Forest Stewardship Council) xây dựng nhằm thiết lập các nguyên tắc và tiêu chí quản lý rừng phù hợp với môi trường, mang lại lợi ích xã hội và đảm bảo hiệu quả kinh tế lâu dài. Thông qua hệ thống tiêu chuẩn FSC, các hoạt động khai thác, chế biến và sử dụng sản phẩm từ rừng được kiểm soát chặt chẽ, hướng đến trách nhiệm và tính bền vững trong toàn bộ chuỗi giá trị gỗ.

• Tiêu chuẩn PEFC là gì?

PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification) là một hệ thống chứng nhận rừng toàn cầu được hình thành từ liên minh các chương trình chứng chỉ rừng quốc gia. Tiêu chuẩn PEFC quy tụ sự tham gia của nhiều bên liên quan như tổ chức phi chính phủ, hiệp hội ngành nghề, doanh nghiệp, chủ rừng và người lao động, cùng cam kết thực hiện quản lý rừng có trách nhiệm. Để được gắn nhãn chứng nhận PEFC, sản phẩm gỗ phải đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc, trong đó toàn bộ chuỗi cung ứng – từ khai thác tại rừng đến tay người tiêu dùng – đều được giám sát và ghi nhận đầy đủ nhằm chứng minh tính hợp pháp và bền vững của nguồn nguyên liệu.

Điểm giống nhau giữa FSC và PEFC

Khi so sánh FSC và PEFC, bạn có thể nhận thấy hai hệ thống chứng nhận này có nhiều điểm tương đồng quan trọng trong việc thúc đẩy quản lý rừng bền vững và minh bạch nguồn gốc gỗ. Cụ thể:

• Tuân thủ pháp luật: Đều đảm bảo nguồn gốc gỗ hợp pháp, không khai thác từ các khu rừng được bảo vệ hoặc từ những loài cây thuộc danh mục bảo tồn.
• Bảo vệ rừng bền vững: Cùng hướng đến quản lý rừng bền vững, dựa trên ba trụ cột cốt lõi: bảo vệ môi trường, trách nhiệm xã hội và hiệu quả kinh tế.
• Được chứng nhận: Cả 2 đều cung cấp chứng nhận Quản lý rừng bền vững (FM) nhằm duy trì và cải thiện các hoạt động quản lý, khai thác rừng có trách nhiệm.
• Chứng nhận chuỗi hành trình: Đều áp dụng chứng nhận Chuỗi hành trình sản phẩm (CoC) để theo dõi và kiểm soát nguồn gỗ xuyên suốt chuỗi cung ứng, từ rừng đến sản phẩm cuối cùng.
• Có khả năng truy xuất: Sản phẩm mang chứng nhận FSC hoặc PEFC đều có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng, giúp doanh nghiệp đưa ra các tuyên bố minh bạch và có thể kiểm chứng về nguyên liệu gỗ.
• Nâng cao trách nhiệm: Cả FSC và PEFC đều đảm bảo rừng được quản lý và khai thác có trách nhiệm, góp phần bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học.
• Thời hạn 5 năm: Cả 2 đều có thời hạn hiệu lực chứng nhận là 05 năm, đồng thời doanh nghiệp phải thực hiện đánh giá giám sát định kỳ hằng năm (12 tháng/lần) để duy trì chứng chỉ.

So sánh điểm khác nhau giữa FSC và PEFC 

Với những điểm giống nhau như trên thì hai bộ tiêu chuẩn quốc tế này cũng có những điểm khác biệt riêng. Chuyên gia diendaniso xin chia sẻ cho bạn về sự khác nhau đó để mọi người có thể nắm được chi tiết bản chất, khái niệm và nội dung của hai bộ tiêu chuẩn rừng FSC và PEFC đồng thời phân biệt chúng một cách dễ dàng hơn.

1: Thời gian hình thành

• Tiêu chuẩn FSC

Tiêu chuẩn FSC (Forest Stewardship Council) được thành lập vào năm 1993, xuất phát từ sáng kiến của các tổ chức môi trường và các bên liên quan trên toàn cầu. Mục tiêu của FSC là thúc đẩy quản lý rừng có trách nhiệm, cân bằng giữa yếu tố môi trường, xã hội và kinh tế.

• Tiêu chuẩn PEFC

Trong khi đó, PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification) ra đời muộn hơn, vào năm 1999 tại Châu Âu. PEFC được xây dựng như một cơ chế chứng thực, công nhận các hệ thống chứng chỉ rừng quốc gia độc lập, phù hợp với điều kiện quản lý rừng của từng quốc gia.

2: Nguyên tắc nền tảng

Nguyên tắc cốt lõi của FSC

FSC vận hành dựa trên hệ thống 10 nguyên tắc quản lý rừng bền vững (Sustainable Forest Management – SFM), được áp dụng thống nhất cho các tiêu chuẩn quốc gia và khu vực, bao gồm:

1. Tuân thủ pháp luật hiện hành và các nguyên tắc của FSC

2. Quyền và trách nhiệm trong việc sở hữu, quản lý và sử dụng rừng

3. Bảo vệ quyền lợi của cộng đồng bản địa

4. Đảm bảo quyền của người lao động và quan hệ cộng đồng

5. Khai thác và phân phối lợi ích từ rừng một cách bền vững

6. Giảm thiểu và kiểm soát các tác động đến môi trường

7. Xây dựng và thực hiện kế hoạch quản lý rừng hiệu quả

8. Thực hiện giám sát, đánh giá định kỳ

9. Bảo tồn các khu rừng có giá trị bảo tồn cao (HCVF)

10. Quản lý rừng trồng và đồn điền theo hướng bền vững

Các nguyên tắc FSC được xây dựng thông qua sự hợp tác toàn cầu của nhiều bên liên quan và được áp dụng đồng bộ cho rừng nhiệt đới, ôn đới và phương Bắc. Toàn bộ tiêu chuẩn FSC tại các quốc gia và khu vực đều dựa trên 10 nguyên tắc cốt lõi này, đồng thời tuân thủ các quy định pháp luật quốc gia và quốc tế hiện hành.

Nguyên tắc của PEFC

PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification) là cơ chế công nhận lẫn nhau đối với các hệ thống chứng nhận rừng cấp quốc gia và khu vực. Hệ thống nguyên tắc của PEFC được xây dựng nhằm đảm bảo quản lý rừng bền vững (Sustainable Forest Management – SFM) trên cả ba khía cạnh: môi trường, xã hội và kinh tế.

Bộ tiêu chuẩn này có đưa ra các yêu cầu và tiêu chí của PEFC được phát triển dựa trên những hướng dẫn, chỉ số và chuẩn mực quốc tế về SFM, hình thành từ các tiến trình liên chính phủ uy tín như: Hội nghị Bộ trưởng về Bảo vệ Rừng Châu Âu (MCPFE), Tổ chức Gỗ Châu Phi (ATO) và Tổ chức Nhiệt đới Quốc tế. Điều này giúp tiêu chuẩn PEFC có tính kế thừa, thống nhất và được công nhận rộng rãi trên toàn cầu.

Theo đó, các nguyên tắc quản lý rừng bền vững của PEFC tập trung vào những nội dung cốt lõi sau:

1. Bảo tồn và sử dụng hợp lý tài nguyên rừng, đồng thời tăng cường vai trò của rừng trong chu trình carbon toàn cầu

2. Duy trì và nâng cao sức khỏe, khả năng phục hồi và sức sống của các hệ sinh thái rừng

3. Thúc đẩy và phát triển các chức năng sản xuất của rừng theo hướng bền vững

4. Bảo vệ, duy trì và cải thiện đa dạng sinh học trong các hệ sinh thái rừng

5. Tăng cường các chức năng phòng hộ của rừng trong quản lý tài nguyên đất và nước

6. Đảm bảo các chức năng kinh tế – xã hội, gắn quản lý rừng với sinh kế cộng đồng

7. Tuân thủ đầy đủ các yêu cầu pháp luật hiện hành

Các hệ thống chứng nhận được PEFC phê duyệt đều phải chứng minh sự phù hợp với các thỏa thuận và công ước quốc tế quan trọng, bao gồm các Công ước cốt lõi của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), Công ước về Đa dạng Sinh học (CBD), CITES cùng nhiều điều ước quốc tế liên quan đến quản lý rừng bền vững.

Đặc biệt, tất cả tiêu chuẩn PEFC cấp quốc gia đều phải trải qua quá trình đánh giá độc lập, minh bạch nhằm đảm bảo tuân thủ đầy đủ Tiêu chuẩn Bền vững Quốc tế của PEFC. Trong một số trường hợp, các tiêu chuẩn quốc gia còn được phép xây dựng yêu cầu cao hơn so với khung tối thiểu, phù hợp với điều kiện thực tế và định hướng phát triển bền vững của từng quốc gia.

Phạm vi các bên liên quan

1. Các bên liên quan trong hệ thống FSC

FSC được xây dựng như một hệ thống chứng nhận đa bên, nơi quyền sở hữu và quá trình ra quyết định có sự tham gia của nhiều nhóm liên quan khác nhau. Toàn bộ tiêu chuẩn và chính sách của FSC đều được hình thành thông qua các hoạt động tham vấn minh bạch và rộng rãi. Trong quá trình xây dựng tiêu chuẩn, ba yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường được xem xét một cách cân bằng, đảm bảo không yếu tố nào bị xem nhẹ. Bên cạnh đó, FSC tuân thủ nghiêm ngặt Quy tắc Thực hành Tốt của ISEAL trong việc phát triển các tiêu chuẩn về trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường.

2. Các bên liên quan trong hệ thống PEFC

PEFC thúc đẩy sự tham gia đa dạng của các bên liên quan trong việc quản lý các chương trình chứng nhận rừng cấp quốc gia cũng như trong quá trình xây dựng và hoàn thiện tiêu chuẩn. Các bộ tiêu chuẩn và tài liệu kỹ thuật của PEFC được rà soát, cập nhật định kỳ với chu kỳ không quá 5 năm nhằm đảm bảo tính phù hợp và hiệu quả thực tiễn. Việc phát triển tiêu chuẩn PEFC được thực hiện trên cơ sở tuân thủ Bộ quy tắc ISO/IEC về thực hành tốt trong tiêu chuẩn hóa (Hướng dẫn ISO/IEC 59) và Quy tắc Thực hành Tốt của ISEAL, hướng tới xây dựng các tiêu chuẩn xã hội và môi trường có tính bền vững cao.

So sánh FSC và PEFC về nội dung tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn FSC

Tiêu chuẩn FSC bao gồm phần giới thiệu và 10 nguyên tắc cốt lõi, được xây dựng dựa trên ba trụ cột chính: kinh tế, xã hội và môi trường. Nội dung tiêu chuẩn tập trung vào các yêu cầu bắt buộc trong quản lý rừng bền vững, từ bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, quyền lợi người lao động đến trách nhiệm với cộng đồng địa phương. Các tiêu chuẩn FSC cấp quốc gia chủ yếu phát triển chi tiết hơn ở phần chỉ số đánh giá, nhằm phù hợp với điều kiện từng quốc gia.

Tiêu chuẩn PEFC

Tiêu chuẩn PEFC được xây dựng trên cơ sở tài liệu “Operational Level Guidelines” của Pan-Europe, đồng thời phải tuân thủ pháp luật quốc gia và các Công ước quốc tế về lao động của ILO. PEFC chú trọng đến tính linh hoạt, cho phép các quốc gia phát triển hệ thống tiêu chuẩn riêng nhưng vẫn đảm bảo đáp ứng các yêu cầu chung về quản lý rừng bền vững theo thông lệ quốc tế.

>>> Tổ chức cấp chứng nhận FSC uy tín tại Việt Nam

So sánh cấu trúc tiêu chuẩn FSC và PEFC

Cấu trúc tiêu chuẩn FSC

FSC bao gồm 10 nguyên tắc và 56 tiêu chí, hình thành một bộ khung tiêu chuẩn thống nhất áp dụng cho chứng chỉ quản lý rừng (FM). Bên cạnh đó, FSC còn quy định rõ quy trình và phương pháp đánh giá mà các tổ chức chứng nhận phải tuân thủ khi tiến hành đánh giá và cấp chứng chỉ.

Cấu trúc tiêu chuẩn PEFC

PEFC được xây dựng dựa trên 7 nguyên tắc và 66 tiêu chí, tập trung vào việc chứng thực (endorsement) các hệ thống chứng chỉ rừng quốc gia. Tại Việt Nam, PEFC đã chính thức phê duyệt hệ thống chứng chỉ rừng quốc gia, đưa Việt Nam trở thành thành viên thứ 50 của PEFC trên toàn cầu.

So sánh mức độ phổ biến của chứng nhận FSC và PEFC

Mức độ phổ biến của FSC

FSC hiện đang chứng nhận và quản lý hơn 187 triệu ha rừng trên toàn thế giới, với khoảng 30.000 chứng chỉ đang còn hiệu lực. FSC được đánh giá cao tại các thị trường yêu cầu khắt khe về tính minh bạch và trách nhiệm xã hội.

Mức độ phổ biến của PEFC

PEFC là hệ thống chứng chỉ rừng có phạm vi lớn nhất hiện nay, với hơn 260 triệu ha rừng được chứng nhận và khoảng 178.000 chứng chỉ, cao gấp gần 6 lần so với FSC. Nhờ tính linh hoạt và khả năng tích hợp với hệ thống quốc gia, PEFC được sử dụng rộng rãi tại nhiều khu vực trên thế giới.

Quá trình ra quyết định

• PEFC có 9 nhóm liên quan thành lập một ủy ban ra quyết định. Không nhóm nào trong số này có thể độc lập thông qua hoặc từ chối một quyết định định, không phải các tổ chức hay quốc gia cụ thể. Từ quan điểm quốc tế, các nhóm bao gồm nhiều bên liên quan khác nhau, bao gồm các tổ chức tự nhiên và môi trường, người dân bản địa, hiệp hội ngành và công đoàn.
• FSC® làm việc với một cuộc họp thành viên chung trong đó các quyết định được đưa ra bởi 3 phòng. 3 phòng bao gồm các thành viên, đại diện cho ba trụ cột: xã hội, kinh tế và môi trường.

>>> Hướng dẫn cách tra cứu chứng nhận FSC Quốc tế

Cách tiếp cận và yêu cầu triển khai tiêu chuẩn quản lý rừng

Cách tiếp cận và yêu cầu thực hiện của FSC

Theo bộ tiêu chuẩn FSC thì việc tổ chức đánh giá và cấp chứng nhận quản lý rừng sẽ được thực hiện bởi các tổ chức chứng nhận được ủy quyền hoạt động trên phạm vi toàn cầu. Trước khi tiến hành đánh giá chính thức, quá trình tham vấn và thu thập thông tin từ các bên liên quan phải được thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định nhằm đảm bảo tính minh bạch và khách quan. Báo cáo đánh giá FSC do đoàn đánh giá lập ra cần được xem xét, phản biện bởi các chuyên gia độc lập trước khi trình lên hội đồng xét duyệt. Quyết định cấp chứng chỉ FSC được đưa ra bởi một hội đồng độc lập do tổ chức chứng nhận thành lập, tách biệt hoàn toàn với đoàn đánh giá để đảm bảo tính công bằng.

Các yêu cầu chính trong quy trình chứng nhận FSC

• Tham vấn các bên liên quan: Chủ rừng có trách nhiệm lấy ý kiến các bên liên quan và công bố công khai bản tóm tắt kế hoạch quản lý rừng.

• Đánh giá dựa trên tham vấn đầy đủ: Đoàn đánh giá phải tiến hành tham vấn toàn diện các bên liên quan trước khi thực hiện đánh giá chính thức tại hiện trường.

• Công khai kết quả đánh giá: Kết quả đánh giá, bao gồm các điểm không phù hợp (nếu có), phải được tổng hợp và công bố công khai dưới dạng báo cáo tóm tắt.

Cách tiếp cận và yêu cầu triển khai của PEFC

Theo hệ thống tiêu chuẩn PEFC, việc đánh giá và cấp chứng nhận được thực hiện thông qua các chương trình chứng nhận rừng cấp quốc gia của các nước thành viên, do các tổ chức chứng nhận được chỉ định trực tiếp triển khai. Quy trình đánh giá tập trung vào việc xem xét hồ sơ, phỏng vấn các bên liên quan và đánh giá thực địa tại khu vực rừng được chứng nhận. Không giống như FSC, báo cáo đánh giá của đoàn đánh giá PEFC không bắt buộc phải trải qua quá trình phản biện độc lập từ chuyên gia bên ngoài. Quyết định cấp chứng chỉ PEFC do chính tổ chức chứng nhận thực hiện.

Các yêu cầu cơ bản trong quy trình chứng nhận PEFC

• Không bắt buộc tham vấn cổ đông: Chủ rừng không có nghĩa vụ phải tiến hành tham khảo ý kiến các bên liên quan trong quá trình chứng nhận.

• Linh hoạt trong tham vấn: PEFC không quy định cụ thể mức độ hay hình thức tham vấn; đoàn đánh giá được quyền tự xác định phạm vi và mức độ phù hợp.

• Yêu cầu công bố thông tin tối thiểu: Chỉ cần công khai các thông tin cơ bản như tên và địa chỉ của chủ rừng được cấp chứng nhận.

Nên chọn lựa FSC hay PEFC ? 

Câu trả lời là không có lựa chọn nào là tốt nhất mà chỉ có lựa chọn phù hợp nhất cho từng doanh nghiệp. Với thị trường rộng lớn trên toàn thế giới mỗi thị trường sẽ có yêu cầu tiêu chuẩn riêng và việc của doanh nghiệp chính là chọn lựa được một thị trường mục tiêu phù hợp để áp dụng. Chuyên gia của chúng tôi xin đưa ra một số lời khuyên dành cho bạn.

Nên chọn FSC khi doanh nghiệp:

• Xuất khẩu sản phẩm gỗ sang EU, Mỹ, Nhật Bản
• Làm việc với thương hiệu quốc tế, tập đoàn lớn
• Bị yêu cầu cao về ESG, trách nhiệm xã hội, môi trường
• Sản xuất đồ gỗ nội thất, gỗ cao cấp
• Cần uy tín chứng nhận mạnh, được nhận diện rộng rãi toàn cầu

Nên chọn PEFC khi doanh nghiệp:

• Là chủ rừng nhỏ, hợp tác xã, hộ gia đình
• Ưu tiên chi phí hợp lý, triển khai nhanh
• Phục vụ thị trường nội địa hoặc châu Âu khu vực
• Hoạt động trong lĩnh vực gỗ xây dựng, giấy, bao bì
• Cần chứng nhận để đáp ứng yêu cầu pháp lý và truy xuất nguồn gốc

Trong trường hợp doanh nghiệp bạn lớn và nhiều thị trường xuất khẩu có thể xem xét áp dụng cả 2 bộ tiêu chuẩn. Việc áp dụng này làm gia tăng được thị trường xuất khẩu và đáp ứng tính linh hoạt hơn trên toàn thế giới đồng thời sự tích hợp 2 chuẩn tương đồng này cũng sẽ giúp doanh nghiệp áp dụng nhanh hơn.

Kết luận: 

Xu hướng áp dụng các tiêu chuẩn bảo vệ rừng bền vững là hướng đi thiết thực cho các tổ chức trong tương lai và ngay lúc này. Hai bộ tiêu chuẩn điển hình này chính là tấm vé thông hành giúp các doanh nghiệp gỗ xâm nhập vào thị trường quốc tế một cách nhanh và bền vững hơn. Hy vọng với những chia sẻ trên đây của diendaniso đã giúp bạn đọc hiểu hơn về 2 loại chứng nhận này và sự khác nhau giữa chúng. Nếu có thắc mắc vui lòng liên hệ với chúng tôi để được giải đáp.