Tiêu chuẩn Sinh khối Bền vững SBP

Chương trình Sinh khối Bền vững (SBP) là một chương trình chứng nhận hàng đầu được thiết kế để đảm bảo rằng sinh khối, dù được sử dụng cho mục đích năng lượng, công nghiệp hay mục đích khác, đều có nguồn gốc hợp pháp và bền vững. Bài viết này, diendaniso.com xin chia sẻ cho bạn về SBP – Tiêu chuẩn Sinh khối Bền vững SBP (Sustainable Biomass Program).

SBP LÀ GÌ? CHƯƠNG TRÌNH SINH KHỐI BỀN VỮNG

“SBP Standard” là “Tiêu chuẩn Sinh khối Bền vững” hay còn gọi là “Tiêu chuẩn SBP” (Sustainable Biomass Program). Đây là chương trình được thành lập bởi các Công ty lớn ở Châu Âu, sử dụng sinh khối trong các nhà máy điện nhằm chứng nhận sinh khối gỗ bền vững cho việc sử dụng năng lượng.

SBP là tuân thủ các yêu cầu pháp lý, quy định và tính bền vững trong Liên minh châu Âu. Khung SBP đưa ra cách tiếp cận toàn diện hơn về những yêu cầu của chương trình và tập trung vào việc thực hiện phát triển hiện tại trong xã hội. Đặc biệt chú ý đến sự tuân thủ xã hội, thay đổi sử dụng đất và đa dạng sinh học.

Chuỗi cung ứng phải đáp ứng các tiêu chí nhất định để được chứng nhận SBP, bao gồm:

• Nguồn nguyên liệu hợp pháp
• Mức độ ô nhiễm môi trường được chuẩn hóa
• Hệ thống quản lý của tổ chức và môi trường của nó

Việc triển khai Tiêu chuẩn Sinh khối Bền vững SBP được hỗ trợ rất nhiều bởi các chứng chỉ FSC và PEFC sẵn có từ doanh nghiệp và các đối tác của doanh nghiệp.

CÁC TIÊU CHUẨN TRONG CHƯƠNG TRÌNH SINH KHỐI BỀN VỮNG SBP

Chương trình sinh khối bền vững SBP hiện nay có tất cả 6 bộ tiêu chuẩn bao gồm như sau:

• Tiêu chuẩn SBP 1: Tiêu chuẩn Tuân thủ Nguyên liệu (Feedstock Compliance Standard)

Đây là Tiêu chuẩn để đánh giá nguyên liệu đầu vào. Nguyên liệu là nguyên liệu đi vào nhà máy viên nén hoặc đám gỗ; sinh khối là nguyên liệu rời khỏi nhà máy. Nhà máy được gọi là Nhà sản xuất sinh khối.

• Tiêu chuẩn SBP 2: Xác minh nguyên liệu đầu vào tuân thủ SBP (Verification of SBP-compliant Feedstock)

Tiêu chuẩn này xác định cách thức tiến hành đánh giá nguyên liệu đầu vào theo Tiêu chuẩn 1. Việc đánh giá là trách nhiệm của Nhà sản xuất sinh khối. Nó cũng xác định vật liệu nào được miễn Đánh giá Nhà cung cấp (Supplier Base Evaluations – SBE).

• Tiêu chuẩn SBP 3: Hệ thống chứng nhận. Yêu cầu đối với các tổ chức chứng nhận (Certification Systems. Requirements for Certification Bodies)

Tổ chức Chứng nhận độc lập phải kiểm tra xem việc đánh giá do Nhà sản xuất Sinh khối thực hiện có đáp ứng các yêu cầu của Khung SBP hay không. Tiêu chuẩn này xác định cách Tổ chức chứng nhận nên thực hiện điều đó.

• Tiêu chuẩn 4 của SBP: Chuỗi hành trình sản phẩm (Chain of Custody)

Nhà sản xuất sinh khối được yêu cầu theo dõi nguồn gốc của nguyên liệu. Tiêu chuẩn này đưa ra các hệ thống cần được áp dụng.

• Tiêu chuẩn 5 của SBP: Thu thập và truyền dữ liệu (Collection and Communication of Data)

Tiêu chuẩn này quy định cách dữ liệu được thu thập và truyền đạt.

• Tiêu chuẩn SBP 6: Tính toán cân bằng năng lượng và carbon (Energy and Carbon Balance Calculation)

Tiêu chuẩn này cho phép chứng nhận tính toán cân bằng năng lượng và carbon.

CÁC ĐỐI TƯỢNG CẦN LÀM SBP 

Tiêu chuẩn Sinh khối Bền vững SBP (Sustainable Biomass Program) được thiết kế dành cho các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng sinh khối năng lượng, cụ thể bao gồm:

1. Nhà sản xuất sinh khối (biomass producers)

Bao gồm các nhà máy sản xuất viên nén gỗ (wood pellet), dăm gỗ, và các dạng sinh khối khác. Những doanh nghiệp, tổ chức cần chứng minh nguồn nguyên liệu đầu vào được khai thác một cách hợp pháp có nguồn gốc bền vững và truy xuất được.

2. Các doanh nghiệp thương mại và logistics

Bộ tiêu chuẩn này có thể áp dụng cho các công ty về xuất nhập khẩu, các công ty vận chuyển cũng như lưu kho sinh khối. Những doanh nghiệp này cần phải đảm bảo truy xuất nguồn gốc và tính toàn vẹn của sản phẩm được chứng nhận trong suốt chuỗi cung ứng.

3. Các nhà máy điện sinh khối và khách hàng cuối (end users)

Một nhóm đối tượng nữa cần áp dụng SBP chính là các nhà máy điện sinh khối ở châu Âu (như ở Đan Mạch, Anh, Hà Lan), nơi yêu cầu tuân thủ các tiêu chuẩn bền vững khi sử dụng sinh khối làm nhiên liệu.

CÁC YÊU CẦU CỦA CHƯƠNG TRÌNH ĐÁNH GIÁ NHÀ CUNG CẤP THEO SBP

Chương trình Đánh giá Nhà cung cấp (Supplier Base Evaluation – SBE) trong khuôn khổ Tiêu chuẩn SBP bao gồm ba nội dung cốt lõi như sau:

1. Đánh giá rủi ro thông qua hồ sơ tài liệu

Bước đầu tiên, tổ chức của bạn cần tiến hành đánh giá lại rủi ro cho từng chỉ số quy định trong bộ tiêu chuẩn 1 của chương trình SBP –  liên quan đến nguồn nguyên liệu đầu vào bền vững. Trước khi tiến hành bất kỳ hoạt động kiểm tra hiện trường nào (nêu tại mục 2), doanh nghiệp phải tổ chức tham vấn các bên liên quan trong thời gian tối thiểu 30 ngày. Kết quả đánh giá sẽ phân loại từng chỉ số thành một trong ba mức: “rủi ro thấp”, “rủi ro xác định” hoặc “rủi ro không xác định”.

Lưu ý: Tại một số quốc gia, đã có sẵn các đánh giá rủi ro quốc gia được SBP công nhận. Trong trường hợp này, doanh nghiệp bắt buộc phải áp dụng theo đánh giá rủi ro quốc gia đã được phê duyệt.

2. Chương trình Xác minh Nhà cung cấp (SVP – kiểm tra thực địa)

Đối với các chỉ số bị đánh giá là “rủi ro không xác định” ở bước đầu, tổ chức của bạn cần tiến hành xây dựng và thực hiện chương trình xác minh nhà cung cấp (SVP). Với mục tiêu tiến hành kiểm tra tại thực địa để xác định chính xác mức độ rủi ro trong từng khu vực mà doanh nghiệp đang tìm nguồn cung ứng. Qua đó, các chỉ số chưa rõ ràng sẽ được phân loại lại thành “rủi ro xác định” hoặc “rủi ro thấp” tùy theo kết quả đánh giá tại hiện trường.

3. Xử lý và kiểm soát rủi ro

Trước khi đưa bất kỳ nguyên liệu gỗ nào vào chuỗi cung ứng theo tiêu chuẩn SBP, doanh nghiệp cần triển khai các biện pháp cụ thể nhằm giảm thiểu hoặc loại bỏ hoàn toàn các rủi ro đã được xác định tại hai bước trên. Trong trường hợp doanh nghiệp không thể kiểm soát hoặc giải quyết được toàn bộ các rủi ro, các khu vực đó bắt buộc phải bị loại khỏi nguồn cung được chứng nhận theo tiêu chuẩn SBP.

TẠI SAO DOANH NGHIỆP VIÊN NÉN GỖ NÊN SỞ HỮU CHỨNG NHẬN SBP

1. Mở rộng thị trường xuất khẩu sang EU

Bộ tiêu chuẩn SBP được đánh giá là tiêu chuẩn chuyên biệt dành cho viên nén sinh khối công nghiệp. Việc tổ chức đạt được chứng nhận SBP giúp doanh nghiệp nâng cao cơ hội thâm nhập vào thị trường Liên minh Châu Âu – nơi có các yêu cầu nghiêm ngặt về tính pháp lý và bền vững của nguyên liệu gỗ. Chứng nhận SBP không chỉ là bằng chứng về việc tuân thủ quy định của EU mà còn là “giấy thông hành” để sản phẩm viên nén gỗ của doanh nghiệp tiếp cận dễ dàng hơn với các đối tác và khách hàng quốc tế.

2. Tối ưu hóa mô hình tổ chức doanh nghiệp

Trong quá trình chứng nhận SBP doanh nghiệp cần phải cải thiện đồng bộ hệ thống quản lý, các quy trình vận hành cũng như cơ sở vật chất. Thông qua phương pháp đánh giá có hệ thống của SBP, doanh nghiệp sẽ từng bước xây dựng được một tổ chức hoạt động chuyên nghiệp, khoa học và hiệu quả hơn, đáp ứng tốt các tiêu chuẩn quốc tế.

3. Tăng cường kiểm soát chuỗi cung ứng

Chứng nhận SBP yêu cầu doanh nghiệp phải lựa chọn và kiểm soát nghiêm ngặt nguồn nguyên liệu đầu vào, đảm bảo chất lượng và truy xuất được nguồn gốc. Điều này giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng quản lý đối tác, kiểm soát rủi ro và xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch – yếu tố quan trọng khi làm việc với các công ty lớn trong EU.

4. Thúc đẩy tăng trưởng doanh thu

Việc doanh nghiệp của bạn có được chứng nhận SBP không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường mới mà còn góp phần mở rộng quy mô sản xuất, thu hút thêm nhiều khách hàng quốc tế. Điều này mang lại cơ hội tăng doanh số bán hàng, mở rộng mạng lưới kinh doanh và từ đó nâng cao lợi nhuận một cách bền vững.

NHỮNG KHÁC BIỆT CƠ BẢN GIỮA TIÊU CHUẨN SBP VÀ CÁC TIÊU CHUẨN FSC, PEFC

Một trong những mục tiêu chính của Tiêu chuẩn Sinh khối Bền vững SBP là cung cấp dữ liệu phát thải khí nhà kính (GHG) đã được xác minh, bao phủ toàn bộ vòng đời của nguyên liệu gỗ. Đây là yếu tố ngày càng quan trọng đối với các doanh nghiệp đang nỗ lực giảm phát thải một cách có trách nhiệm. Trong khi đó, các chứng nhận như FSC và PEFC chủ yếu tập trung vào quản lý rừng bền vững mà không đề cập đến dữ liệu phát thải GHG.

Về nguyên tắc, nếu nguồn nguyên liệu đã được xác minh thông qua chuỗi hành trình sản phẩm (Chain of Custody) của FSC hoặc PEFC và có dữ liệu GHG đầy đủ, nguyên liệu đó có thể được công nhận là “sinh khối tuân thủ SBP”.

Tuy nhiên, nếu nguyên liệu chưa có chứng nhận FSC/PEFC hoặc chỉ chứa một phần nguyên liệu được chứng nhận, doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện Đánh giá Nhà cung cấp (SBE – Supplier Base Evaluation). Mục đích của SBE là xác minh tính hợp lệ của nguồn gốc và mức độ đáp ứng các tiêu chí bền vững theo yêu cầu của SBP. Các tiêu chí này dựa vào chính sách thu mua gỗ của chính phủ Vương quốc Anh (UK TPP) và Đánh giá rủi ro khu vực của Bộ Năng lượng & Biến đổi khí hậu Anh, trong đó SBP đặc biệt nhấn mạnh việc tính toán và quản lý phát thải carbon.

Hiện tại, tiêu chuẩn FSC và PEFC là hai chương trình duy nhất được SBP công nhận là “được chứng nhận” và do đó được miễn đánh giá nhà cung cấp. Ngoài ra, vật liệu tái chế hoặc chất thải ở giai đoạn “cuối vòng đời” cũng được miễn đánh giá.

Phạm vi đánh giá nhà cung cấp theo SBE có thể bao gồm nhiều loại nguyên liệu khác nhau, tùy theo xác định của doanh nghiệp, ví dụ:

• Phụ phẩm rừng: ngọn cây, cành cây
• Phế phẩm chế biến: bã xưởng cưa, mùn cưa, vỏ bào
• Gỗ nguyên khối: cây tròn, thân cây
• Cây bị loại bỏ do sâu bệnh, gãy đổ, hoặc qua đánh giá tác động môi trường
• …

Tiêu chuẩn SBP (Sinh khối Bền vững) mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất và xuất khẩu viên nén gỗ. Việc áp dụng SBP giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu pháp lý quốc tế, đặc biệt là thị trường EU, nâng cao uy tín và khả năng tiếp cận khách hàng toàn cầu. Ngoài ra, SBP hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát chuỗi cung ứng hiệu quả, minh bạch phát thải khí nhà kính và tối ưu quy trình quản lý rủi ro, từ đó góp phần nâng cao giá trị thương mại và lợi nhuận bền vững.