Ô nhiễm môi trường đất là gì? Những nguyên nhân và biện pháp phòng tránh

Đất đai là tài nguyên quý giá của mọi loài sinh vật trong đó có con người. Tuy không biểu hiện rõ rệt ảnh hưởng bằng các dạng ô nhiễm nước hoặc không khí khác nhưng ô nhiễm đất lại gây ra ảnh hưởng sâu rộng về lâu dài. Vậy ô nhiễm môi trường đất là gì? Các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm này? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu thông qua bài viết dưới đây nhé!

Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT LÀ GÌ ?

Đất đai chính là nguồn tài nguyên quý giá trong cuộc sống của chúng ta. Ô nhiễm môi trường đất chỉ tình trạng trong đất bị biến tính theo chiều hướng xấu. Trong đất thường xuất hiện nhiều chất xenobiotic độc hại, khiến cho đất trở nên khô cằn, thiếu chất dinh dưỡng. Biểu hiện là đất có màu trắng hoặc có sỏi lỗ trong đất và không loài cây nào có thể sống được trong đó.

Các loại chất thải từ những hoạt động sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt của con người khi chưa được xử lý đúng cách và khoa học đã xả thẳng ra ngoài môi trường, từ đó ngấm sâu vào trong lòng đất. Dần dần đất sẽ bị nhiễm bẩn cũng như suy thoái đất và làm ảnh hưởng xấu đến đời sống của động thực vật, con người.

Vấn đề ô nhiễm môi trường đất không chỉ dừng lại ở phạm vi Việt Nam mà còn lan rộng ra trên các nước trên toàn thế giới. Ở nước ta thì thực trạng này diễn ra ở cả các khu vực ở vùng nông thôn và thành thị. Nếu không thể khắc phục kịp thời tình trạng này, chắc chắn trong tương lai đời sống sinh hoạt và sản xuất của con người sẽ bị ảnh hưởng cực kỳ nghiêm trọng

NGUYÊN NHÂN GÂY RA Ô NHIỄM ĐẤT

Hiện nay tình trạng ô nhiễm đất xảy ra khá nhiều nơi trên thế giới nhất là các vùng có khu công nghiệp phát triển. Tình trạng này lại ngày càng thể hiện rõ ràng. Chúng ta cùng điểm mặt lại một số nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trường đất có thể kể đến như:

• Do quá trình làm nông nghiệp: Việc các vùng nông nghiệp hiện nay sử dụng các loại thuốc trừ sâu, phân bón hóa học và thuốc diệt côn trùng bừa bãi đã khiến cho đất tại những nơi đó bị ô nhiễm nặng nề. Điển hình như những vùng đất canh tác trước kia màu mỡ hiện tại đã bạc màu, hoang hóa và thiếu dinh dưỡng khiến hoa màu trồng trên đó còi cọc chậm lớn.
• Tác nhân sinh học: Những tác nhân sinh học cũng góp phần không nhỏ vào vấn nạn ô nhiễm nguồn đất. Có thể lấy một số ví dụ như việc thải phân chim, động vật ra môi trường không qua xử lý cũng đã khiến cho việc này bị ảnh hưởng nặng nề.
• Chất thải đô thị: Hiện nay các khu đô thị thải ra chất thải với lượng lớn trong một ngày. Chúng bao gồm rác, vật liệu vụn vô cơ và hữu cơ. Hầu hết chúng sẽ được tập kết tại những khu bãi rác và đặt trên nền đất. Về lâu dài vùng đất tại những nơi đó sẽ bị ô nhiễm, ngấm các hóa chất khiến cho đất bị bạc màu thiếu dinh dưỡng.

• Chất thải công nghiệp: Những ngành công nghiệp có thể kể đến như việc chế biến giấy, các khu lọc dầu và các khu khai thác ngành công nghiệp khai thác dầu mỏ và các ngành khác nếu như không có kế hoạch xử lý thì nếu xả thải ra môi trường sẽ ảnh hưởng đến nền đất xung quanh chúng.
• Chất ô nhiễm phóng xạ: Nhiều vụ vỡ nhà máy hạt nhân đã ảnh hưởng tới một diện tích đất rộng lớn bởi các chất phóng xạ như Radium, Thorium, Uranium, Nitrogen,… Chúng xâm nhập vào đất và tạo ra các hiệu ứng độc hại.

HẬU QUẢ CỦA Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT

Như trên đã chia sẻ thì việc ô nhiễm môi trường đất không chỉ gây nên nhiều hệ lụy không đáng có tới tài nguyên đất về lâu dài mà chúng còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sức khỏe của con người và sinh vật sống trên đó. Chúng ta cùng điểm mặt lại những hậu quả đó bên dưới đây:

• Đối với đất đai: Một khi bị ô nhiễm thì tính chất hóa lý của đất sẽ bị thay đổi. Chúng dễ bị xói mòn và bị mất đi các chất dinh dưỡng vốn có. Điều này sẽ nếu diễn ra trong một thời gian dài cũng sẽ bị ảnh hưởng nặng nề và làm mất khả năng khai thác chúng.
• Đối với con người: Một khi đất bị ảnh hưởng thì môi trường sống của con người cũng bị ảnh hưởng theo. Theo nhiều nghiên cứu con người sinh sống thường xuyên tại những nơi bị ô nhiễm đất có thể nảy sinh các vấn đề về bệnh lý như nhiễm độc gan, gây tình trạng ung thư và bạch cầu. Việc này gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường đất và làm tăng nguy cơ bị dị tật bẩm sinh. Các loại rối loạn hô hấp và mắc các bệnh ngoài da ở trẻ em.

• Đối với nguồn nước: Nguồn nước ngầm bên trong lòng đất cũng sẽ bị ảnh hưởng nếu đất bị ô nhiễm. Theo cơ chế thẩm thấu thì nước sẽ là nơi hấp thu cuối cùng các chất đất ngấm vào từ đó ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn nước ngọt đang sử dụng trong sinh hoạt.
• Đối với các loài động vật: Một khi nguồn đất bị ô nhiễm thì các loài động vật sẽ không thể sinh sống được buộc phải rời đi. Việc này sẽ làm đảo lộn hệ sinh thái và dẫn đến những ảnh hưởng to lớn khác khó lường trước được.

CÁC BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT

Việc ô nhiễm môi trường đất có thể nói là một ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của con người. Đây là một vấn đề nan giải không phải một sớm một chiều giải quyết được. Hiện nay hầu hết mọi quốc gia đều có những biện pháp, cơ chế chính sách để cải thiện, giảm thiểu tối đa tình trạng ô nhiễm đất và một số được ghi nhận là có kết quả. Chúng ta cùng điểm lại một số biện pháp khắc phục đó bạn nhé:

• Bảo vệ rừng bền vững: Rừng chính là lá phổi xanh của thế giới. Việc bảo vệ rừng chính là bảo vệ đất bên dưới. Có rừng thì đất không bị xói mòn và rửa trôi giúp tích tụ lại nhiều chất dinh dưỡng cho thảm thực vật bên trên. Chính vì thế cần có những kế hoạch, chính sách phù hợp để bảo vệ rừng bền vững bằng cách phủ xanh đất trống đồi trọc, giảm chặt phá rừng bừa bãi và chống cháy rừng vv
• Đẩy mạnh công tác truyền thông: Việc khiến môi trường đất bị ô nhiễm một phần do đến từ ý thức của mỗi người gây nên. Chính vì thế mà cần có sự tuyên truyền thay đổi nhận thức của con người để tăng cường bảo vệ nguồn tài nguyên ô nhiễm đất. Có những sự đào tạo bài bản để từ đó giúp nâng cao được ý thức của người dân để giúp họ có trách nhiệm cao hơn trong việc bảo vệ môi trường đất tự nhiên.

• Hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu và phân bón hóa học: Diện tích đất nông nghiệp hiện nay đang chiếm tỷ trọng lớn trong các quốc gia. Chính vì thế mà việc sử dụng các loại thuốc trừ sâu và phân bón hóa học là điều không thể tránh khỏi. Tuy nhiên để bảo vệ nguồn tài nguyên đất không bị ô nhiễm và lan rộng thì cần giảm thiểu lượng phân bón hóa học và thuốc trừ sâu này và thay thế dần bằng các loại thuốc bảo vệ thực vật an toàn lành tính.
• Phục hồi và tái chế vật liệu: Để giảm thiểu lượng chất xả thải rắn ra ngoài môi trường, chúng ta có thể tiến hành phân loại và tái sử dụng đối với những vật liệu như nilon, thủy tinh, nhựa tái chế… Điều này vừa có thể khắc phục được tình trạng ô nhiễm môi trường đất đơn giản mà cũng hạn chế được các hoạt động xả thải bừa bãi hiện nay.
• Áp dụng công nghệ hiện đại: Tương lai chính là việc áp dụng công nghệ hiện đại tiên tiến giúp giảm thiểu ảnh hưởng của tác động con người đến môi trường. Việc này đến từ các tổ chức, doanh nghiệp sản xuất, ngành công nghiệp cần sử dụng các hệ thống xử lý rác thải tiên tiến hiện đại nhằm xử lý sạch trước khi đưa ra môi trường bên ngoài.

HIỆN TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT TẠI VIỆT NAM

Hiện nay tại Việt Nam tình trạng ô nhiễm môi trường đất đang diễn ra khá phức tạp và ở quy mô ngày càng lớn. Theo thống kê thì Việt Nam có 33 triệu ha diên tích đất tự nhiên, trong đó diện tích đang sử dung là 22.226.830 ha, chiếm 68,83% tổng quỹ đất.

Còn 10.667.577 ha đất chưa sử dụng, chiếm 33,04% diện tích đất tự nhiên. Đất nông nghiệp ít, chỉ có 8,146 triệu ha, chiếm 26,1% diện tích đất tự nhiên.

Cũng theo các báo cáo từ Cục Môi trường Việt Nam thì tình trạng ô nhiễm môi trường đất tại các khu đô thị dân cư của Việt Nam đang bị ô nhiễm nặng nề. ĐiỀU này đến do tình trạng phát thải từ các hoạt động công nghiệp và xây dựng cũng như sinh hoạt và rác thải từ các hộ dân sinh sống. Ngay cả những vùng nông thôn thì hiện trạng rác thải sinh hoạt vứt bừa bãi vẫn xảy ra không kiểm soát.

Theo thời gian, quỹ đất ở Việt Nam đang trở nên ngày càng khan hiếm và giảm dần do áp lực tăng dân số và quá trình công nghiệp hoá – hiện đại hoá đất nước. Việc quy hoạch và sử dụng đất của nhiều tỉnh thành vẫn gặp phải những hạn chế và thiếu logic trong việc phân bổ quỹ đất cho các ngành và lĩnh vực khác nhau. Một tình trạng phổ biến hiện nay là chuyển đổi mục đích sử dụng đất, dẫn đến sự suy giảm đáng kể diện tích đất sản xuất nông nghiệp để nhường chỗ cho đô thị hóa, khu công nghiệp và thương mại, cơ sở hạ tầng và đường giao thông.

>>>> Ô nhiễm môi trường biển là gì ?

Hy vọng với bài viết trên đây của chúng tôi chia sẻ đến bạn sẽ giúp cho bạn có được cái nhìn đúng đắn hơn về việc ô nhiễm nguồn đất và các biện pháp khắc phục và bảo vệ nguồn tài nguyên đất quý giá cho con người. Việc bảo vệ tài nguyên đất rừng không phải của riêng cá nhân nào mà đòi hỏi sự chung tay của cả cộng đồng.