Bạn là chủ Doanh Nghiệp và đang muốn áp dụng những hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến trên thế giới giúp phát triển Doanh Nghiệp của mình. Nổi tiếng nhất vẫn là hệ thống các tiêu chuẩn ISO được hầu hết các tổ chức áp dụng trên thế giới. Tuy nhiên không phải ai cũng hiểu cặn kẽ về ISO bởi trên mạng có tràn lan nhiều bài viết về ISO nhưng bản chất của ISO thì ít trang nào đề cập đến.
Trong bài viết này diendaniso.com xin giới thiệu đến quý độc giả về định nghĩa ISO là gì ?, lịch sử hình hành cũng như những vấn đề quan trọng mà một hệ thống ISO cần phải có.
Nội dung
- 1 Giới thiệu về ISO
- 2 Các quốc gia thành viên ISO
- 3 Lịch sử hình hành tổ chức ISO
- 4 Cơ cấu tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO) gồm?
- 5 Giới thiệu các loại thành viên của ISO
- 6 Nhiệm vụ của ISO?
- 7 Mục tiêu của ISO
- 8 Lợi ích khi tham gia ISO
- 9 Nguyên tắc xây dựng phát triển các tiêu chuẩn ISO
- 10 Các tiêu chuẩn ISO phổ biến nhất hiện nay
- 11 Sự tham gia của Việt Nam vào tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế ISO
- 12 Kết luận
Giới thiệu về ISO
Cụm từ ISO được viết tắt bởi cụm từ tiếng anh là International Organization for Standardization là tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế. Đây là một tổ chức phi chính phủ (NGO) được lập ra chuyên phát triển các tiêu chuẩn quốc tế tự nguyện lớn nhất thế giới. Được thành lập từ năm 1947 và có trụ sở chính tại Geneva, Thụy sĩ. Hiện nay các tiêu chuẩn ISO được sử dụng với 3 ngôn ngữ chính là tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Nga.
Mục tiêu của ISO là thúc đẩy phát triển hoạt động tiêu chuẩn hóa và các hoạt động có liên quan trên toàn thế giới nhằm tạo thuận lợi cho việc trao đổi hàng hóa, dịch vụ và phát triển sự hợp tác trong lĩnh vực trí tuệ, khoa học công nghệ và kinh tế.
Thông qua các thành viên, ISO tập hợp các chuyên gia để cùng chia sẻ kiến thức và xây dựng các tiêu chuẩn quốc tế tự nguyện, dựa trên sự đồng thuận và thích hợp với thị trường, hỗ trợ đổi mới và cung cấp giải pháp cho các thách thức toàn cầu.
Tiêu chuẩn quốc tế ISO cung cấp các yêu cầu, quy định kỹ thuật, hướng dẫn hoặc các đặc tính có thể được sử dụng một cách thích hợp để đảm bảo các nguyên vật liệu, sản phẩm, quá trình và dịch vụ phù hợp với mục đích cũng như chất lượng, an toàn và hiệu quả, tạo thuận lợi cho thương mại quốc tế. Theo thông tin mới nhất năm 2025 này thì tổ chức ISO đã ban hành và công bố hơn 25.000 tiêu chuẩn quốc tế. Tính riêng năm 2024 có 1.533 tiêu chuẩn mới được ban hành bao trùm gần như tất cả các ngành công nghiệp quan trọng (17 lĩnh vực), từ công nghệ tới an toàn thực phẩm, nông nghiệp và chăm sóc sức khỏe cũng như các lĩnh vực có liên quan khác. Tiêu chuẩn quốc tế ISO tác động tới mọi người, mọi nơi.
Nguồn: iso.org
Video giới thiệu về ISO (Nguồn: iso.org)
Các quốc gia thành viên ISO
Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) là một tổ chức phi chính phủ độc lập, thành lập năm 1947, có trụ sở tại Geneva, Thụy Sĩ. Theo thông tin mới nhất thì tổ chức tiêu chuẩn hóa ISO có 174 quốc gia thành viên (174 members) đại diện cho các tổ chức tiêu chuẩn quốc gia của mỗi nước.
Lịch sử hình hành tổ chức ISO
Sự ra đời của Tổ chức tiêu chuẩn hóa Quốc tế ISO từ năm 1947 tại Geneva, Thụy sĩ cho đến nay đã có lịch sử 78 năm đã thay đổi toàn bộ thế giới. Trong hành trình hình thành và phát triển này phải kể đến nhiều dấu mốc quan trọng. Chúng tôi xin điểm lại những dấu mốc quan trọng đó:
- Tiền thân (1926 – 1942):
Năm 1926, tổ chức International Federation of the National Standardizing Associations (ISA) được thành lập tại Geneva nhằm thúc đẩy tiêu chuẩn hóa quốc tế trong kỹ thuật. Tuy nhiên, ISA phải ngừng hoạt động năm 1942 do Chiến tranh Thế giới II.
- Thành lập ISO (1946 – 1947):
Sau chiến tranh, tháng 10/1946, tại London, đại diện của 25 quốc gia họp và nhất trí thành lập một tổ chức tiêu chuẩn quốc tế mới. Vào ngày 23 tháng 2 năm 1947, ISO chính thức được thành lập và tạo ra 76 ủy ban kỹ thuật (các nhóm chuyên gia làm việc về một chủ đề cụ thể).
Tiêu chuẩn ISO đầu tiên, được gọi là “ISO/R1:1951” – được xuất bản lần đầu tiên vào năm 1951 để thiết lập nhiệt độ tham chiếu tiêu chuẩn cho các phép đo chiều dài công nghiệp. Ngày nay, tiêu chuẩn đó vẫn tồn tại (sau nhiều lần cập nhật) với tên gọi ISO 1: 2002.
- Mục tiêu:
Soạn thảo và ban hành các tiêu chuẩn quốc tế nhằm thúc đẩy thương mại toàn cầu, đảm bảo chất lượng, an toàn, hiệu quả và đổi mới.
- Phát triển sau đó:
ISO nhanh chóng mở rộng, thu hút thêm nhiều quốc gia thành viên. Các bộ tiêu chuẩn nổi bật gồm ISO 9000 (quản lý chất lượng), ISO 14000 (quản lý môi trường), ISO 45001 (an toàn sức khỏe nghề nghiệp), và nhiều lĩnh vực công nghệ khác.
- Ngày nay (2025):
ISO có 174 quốc gia thành viên, đã ban hành hơn 25.000 tiêu chuẩn quốc tế, trở thành tổ chức tiêu chuẩn hóa lớn nhất và có ảnh hưởng nhất thế giới.
>>> IAF là gì? Vai trò và Các thành viên của IAF?
Cơ cấu tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO) gồm?
ISO vận hành theo mô hình phi chính phủ, thành viên là các cơ quan tiêu chuẩn quốc gia. Cơ cấu quản trị gồm các cấp cao, các ủy ban chính sách, ban kỹ thuật và ban thư ký trung ương.
-
Đại Hội đồng (General Assembly):
Cơ quan này có thẩm quyền cao nhất quyết định các vấn đề của ISO. Đại hội đồng họp toàn thể mỗi năm một lần, gồm tất cả các nước thành viên và quan chức của ISO. Mỗi kì họp sẽ đưa ra các quyết định chiến lược, thông qua ngân sách, chính sách và kế hoạch trung hạn.
-
Hội đồng ISO (ISO Council):
Bên dưới đại hội đồng là hội đồng ISO. Cơ quan này chịu trách nhiệm về hầu hết các vấn đề quản lý. Hội đồng ISO này có trách nhiệm hoạch định chiến lược dài hạn, ngân sách hàng năm, quan hệ quốc tế và các vấn đề chính sách.
Hội đồng họp một năm hai lần gồm 20 thành viên được Đại Hội đồng ISO bầu ra, các cán bộ của ISO và Chủ tịch Uỷ ban Phát triển chính sách (CASCO, COPOLCO, DEVCO);
Có ba ủy ban chính sách trực thuộc:
- CASCO – Ủy ban về đánh giá sự phù hợp (conformity assessment)
- COPOLCO – Ủy ban chính sách tiêu dùng (consumer policy)
- DEVCO – Ủy ban về các quốc gia đang phát triển (developing countries)
-
Ban Quản lý Kỹ thuật (Technical Management Board – TMB):
Chịu trách nhiệm tổ chức, điều phối các hoạt động kỹ thuật: lập kế hoạch kỹ thuật, quy tắc thủ tục, giám sát các Ủy ban kỹ thuật (TCs). Gồm Phó Chủ tịch phụ trách kỹ thuật và 15 cơ quan thành viên được bầu.
-
Ban Thư ký Trung tâm (Central Secretariat):
Ban thư ký trung tâm (Central Secretariat) hiện được đặt tại Geneva, Thụy Sĩ. Ban này chuyên hỗ trợ điều phối, cung cấp dịch vụ văn phòng, quản lý hành chính, hỗ trợ kỹ thuật và quản lý tài liệu.
Tổng Thư ký (Secretary-General) lãnh đạo Văn phòng trung ương.
-
Các Ban Kỹ thuật/Tiểu ban kỹ thuật (Technical Committees/Sub – Committees – ISO/TCs/SCs):
Đây là nơi thực thi việc soạn thảo, phát triển, sửa đổi tiêu chuẩn. , xây dựng các tiêu chuẩn và tài liệu dạng tiêu chuẩn của ISO. Các chuyên gia từ các quốc gia thành viên được lựa chọn làm đại biểu, làm việc cùng nhau để thảo luận, soạn thảo tài liệu kỹ thuật.
Giới thiệu các loại thành viên của ISO
-
Thành viên đầy đủ:
-
Thành viên thông tấn:
Thành viên đăng ký:
Nhiệm vụ của ISO?
- Xây dựng và ban hành tiêu chuẩn quốc tế
Tổ chức ISO chuyên soạn thảo, thống nhất và phát hành các tiêu chuẩn quốc tế tự nguyện, áp dụng cho nhiều lĩnh vực: sản xuất, dịch vụ, thương mại, môi trường, an toàn, công nghệ…
- Tạo thuận lợi cho thương mại toàn cầu
Tổ chức ISO hướng tới việc thúc đẩy việc loại bỏ rào cản kỹ thuật trong thương mại bằng cách hài hòa tiêu chuẩn, giúp hàng hóa/dịch vụ lưu thông dễ dàng hơn giữa các quốc gia.
- Đảm bảo chất lượng, an toàn và hiệu quả
Tiêu chuẩn ISO đặt ra yêu cầu, thông số kỹ thuật giúp sản phẩm/dịch vụ an toàn hơn, đáng tin cậy hơn và chất lượng ổn định.
- Thúc đẩy đổi mới, chuyển giao công nghệ
Tiêu chuẩn tạo nền tảng cho việc áp dụng công nghệ mới, thúc đẩy cải tiến quy trình sản xuất và quản lý.
- Hỗ trợ phát triển bền vững
ISO ban hành nhiều tiêu chuẩn về môi trường, năng lượng, trách nhiệm xã hội… góp phần giải quyết các thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, bảo vệ tài nguyên.
- Tăng cường hợp tác quốc tế
ISO là diễn đàn để các quốc gia cùng nhau xây dựng tiêu chuẩn, qua đó tăng cường sự hiểu biết, hợp tác và minh bạch trong thương mại quốc tế.
Mục tiêu của ISO
- Đảm bảo tập hợp các tiêu chuẩn nhất quán và đáng tin cậy được ngành công nghiệp sử dụng hiệu quả và mang lại những lợi ích đã được công nhận đến các nền kinh tế.
- Đưa ra các tiêu chuẩn quốc tế rõ ràng, thống nhất và khoa học với ngôn ngữ dễ hiểu cho người dùng
- Xác định và đáp ứng nhu cầu thay đổi của khách hàng, tập trung vào việc tổ chức muốn tiếp cận và sử dụng các tiêu chuẩn ISO như thế nào.
- Cung cấp một bộ đánh giá sự phù hợp quốc tế tiêu chuẩn áp dụng cho tất cả các lĩnh vực và tất cả các sự phù hợp đánh giá giúp đảm bảo các bên liên quan có niềm tin trong việc thực hiện các tiêu chuẩn.
- Thực hiện các chính sách bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ được các nhà phát triển và khách hàng hiểu rõ và tôn trọng
Lợi ích khi tham gia ISO
Khi một quốc gia hoặc tổ chức/doanh nghiệp tham gia ISO hoặc áp dụng các tiêu chuẩn ISO, sẽ nhận được nhiều lợi ích rõ rệt trên nhiều khía cạnh:
Ở cấp quốc gia
- Hội nhập quốc tế thuận lợi: Tạo điều kiện cho hàng hóa, dịch vụ dễ dàng tiếp cận thị trường toàn cầu, giảm rào cản kỹ thuật thương mại.
- Nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia: Tiêu chuẩn quốc tế giúp cải thiện chất lượng sản phẩm, dịch vụ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
- Thu hút đầu tư và hợp tác: Các đối tác, nhà đầu tư yên tâm hơn khi quốc gia tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế.
- Đóng góp vào phát triển bền vững: Tiêu chuẩn ISO hỗ trợ quản lý môi trường, năng lượng, an toàn, qua đó góp phần bảo vệ tài nguyên và phát triển dài hạn.
Ở cấp tổ chức/doanh nghiệp
- Nâng cao uy tín và thương hiệu: Doanh nghiệp có chứng nhận ISO thường được khách hàng, đối tác quốc tế tin tưởng hơn.
- Cải tiến quy trình và hiệu quả: ISO giúp chuẩn hóa quy trình, giảm sai sót, tiết kiệm chi phí, tăng năng suất.
- Dễ dàng tiếp cận thị trường quốc tế: Đáp ứng các yêu cầu của nhà nhập khẩu, đối tác toàn cầu.
- Quản lý rủi ro tốt hơn: Hệ thống quản lý chất lượng, an toàn, môi trường giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro và khủng hoảng hiệu quả hơn.
- Phát triển nhân lực: ISO yêu cầu đào tạo, nâng cao năng lực nhân sự, qua đó tăng tính chuyên nghiệp và gắn kết.
Nguyên tắc xây dựng phát triển các tiêu chuẩn ISO
Dưới đây là những nguyên tắc chủ yếu mà tiêu chuẩn ISO đang hướng đến
-
Đáp ứng nhu cầu thị trường
ISO không bắt đầu phát triển một tiêu chuẩn mới. ISO đáp ứng nhu cầu của ngành hoặc các bên liên quan khác như hiệp hội người tiêu dùng. Thông thường, một lĩnh vực hoặc một nhóm báo hiệu sự quan tâm của một tiêu chuẩn cho thành viên ISO đối với quốc gia của mình, sau đó sẽ báo cáo cho ISO.
-
Dựa trên chuyên môn toàn cầu
Các tiêu chuẩn ISO được phát triển bởi các nhóm chuyên gia từ khắp nơi trên thế giới, tạo thành các nhóm lớn hơn: các ủy ban kỹ thuật .
Các chuyên gia đàm phán các tiêu chuẩn đến từng chi tiết nhỏ nhất, bao gồm phạm vi, định nghĩa và nội dung chính của chúng. Để biết thêm thông tin, hãy xem danh sách các ủy ban kỹ thuật.
-
Thành quả của một quá trình tổng hợp
Các ủy ban kỹ thuật bao gồm các chuyên gia từ các ngành liên quan, nhưng cũng có đại diện của các hiệp hội người tiêu dùng, học viện, tổ chức phi chính phủ và chính phủ. Về điều này, bạn có thể đọc Ai phát triển tiêu chuẩn ISO .
-
Dựa trên ý kiến
Việc xây dựng các tiêu chuẩn ISO là một phần của quá trình có sự đồng thuận và các quan sát của các bên liên quan được tính đến.
Các tiêu chuẩn ISO phổ biến nhất hiện nay
ISO 9001 là tiêu chuẩn về Hệ thống quản lý chất lượng do Tổ chức Tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO) phát triển và ban hành. Phiên bản mới nhất là ISO 9001:2015 được ban hành vào ngày 24 tháng 9 năm 2015 . Tiêu chuẩn này có tên đầy đủ là ISO 9001:2015 – Hệ thống quản lý chất lượng – Các yêu cầu.
ISO 14001 là một bộ tiêu chuẩn Quốc tế do tổ chức tiêu chuẩn thế giới (ISO) ban hành nhằm hỗ trợ cho các tổ chức giảm thiểu những tác động tiêu cực đến môi trường, tuân thủ đúng pháp luật, quy định và các chính sách về môi trường, đảm bảo sự phát triển bền vững cho toàn cầu. Tiêu chuẩn ISO 140001 phiên bản năm 2015 được ban hành ngày 15/09/2015 Tổ chức tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO – International Organization for Standardization).
ISO 22000:2018 hiện đang là tiêu chuẩn mới nhất về quản lý an toàn thực phẩm. Ngày 19/6/2018, Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO) ban hành phiên bản mới của tiêu chuẩn ISO 22000. ISO 22200:2018 – Hệ thống quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm – Yêu cầu đối với các tổ chức trong chuỗi thực phẩm.
Tiêu chuẩn này thay thế cho phiên bản 2005 được ban hành ngày 01/09/2005. ISO 22000:2018 được xây dựng dựa trên nền tảng của việc thực hành các nguyên tắc HACCP, GMP trong toàn chuỗi thực phẩm.
HACCP Tiêu chuẩn HACCP (viết tắt của “Hazard Analysis and Critical Control Points”). Tiếng Việt nghĩa là “Phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn”) là một tiêu chuẩn quốc tế về hệ thống quản lý chất lượng trong quá trình sản xuất chế biến thực phẩm của doanh nghiệp, dựa trên việc kiểm soát giới hạn các mối nguy hại tại các điểm trọng yếu.
HACCP là một hệ thống giúp tổ chức, doanh nghiệp của bạn đánh giá các mối nguy.
Tiêu chuẩn ISO 13485 là tiêu chuẩn đưa ra các yêu cầu đối với hệ thống quản lý chất lượng áp dụng tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh dụng cụ y tế. Ngày 1 tháng 3 năm 2016; ISO 13485:2016 ra đời thay thế phiên bản cũ ISO 13485:2003.
Tiêu chuẩn này được xuất bản ngày 1 tháng 3 năm 2016. Thời hạn chuyển đổi 3 năm từ phiên bản cũ sang phiên bản mới đối với các nhà sản xuất và các tổ chức khác. Tức là đến ngày 28 tháng 2 năm 2019 khi ISO 13485:2003 hết hiệu lực.
ISO 45001 là tiêu chuẩn ISO cho các hệ thống quản lý an toàn và sức khỏe nghề nghiệp được công nhận và triển khai trên toàn thế giới. Tiêu chuẩn này đã được xuất bản vào năm 2018 để thay thế OHSAS 18001: 2007.
ISO 45001:2018 là tiêu chuẩn toàn cầu đầu tiên cho Hệ thống quản lý an toàn và sức khỏe nghề nghiệp.ISO 45001:2018 được ban hành ngày 12 tháng 3 năm 2018.
Tiêu chuẩn ISO 27001 là tiêu chuẩn về hệ thống quản lý an ninh thông tin (ISMS). Hiện tại, bản tiêu chuẩn ISO 27001 mới nhất là ISO 27001:2013. ISO 27001:2013 được Tổ chức ISO thế giới ban hành vào ngày 01/10/2013. ISO 27001:2013 thay thế cho phiên bản cũ ISO 27001:2005.
Sự tham gia của Việt Nam vào tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế ISO
Việt Nam tham gia và trở thành thành viên của tổ chức ISO từ năm 1977 với đại diện là Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, trước là STAMEQ
Với vai trò là thành viên “p” tức tham gia đầy đủ trong khoảng 5 ban kỹ thuật/ chuyên ngành ISO/TCs và ISO/SCs. Thành viên “O” (quan sát) trong hơn 50 Ủy ban kỹ thuật/chuyên ngành của ISO/SCs. Là thành viên “P” của 3 Ban chức năng của ISO là DEVCO (vấn đề các nước đang phát triển), COPOLCO (Chính sách người tiêu dùng) và CASCO (Đánh giá sự phù hợp)
Cho đến nay thì Có khoảng 1.380 tiêu chuẩn ISO được chấp nhận thành Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN).
Như vậy, Việt Nam không chỉ là thành viên ISO từ sớm (gần 50 năm) mà còn tham gia tích cực ở nhiều ban kỹ thuật và chức năng, đồng thời áp dụng rộng rãi các tiêu chuẩn ISO vào hệ thống TCVN, góp phần nâng cao chất lượng và hội nhập quốc tế.
Kết luận
Trong 78 năm ra đời và phát triển, Tổ chức tiêu chuẩn hóa Quốc tế ISO đã thay đổi thế giới một cách mạnh mẽ bằng việc vận hành 25.000 tiêu chuẩn hướng đến tất cả các lĩnh vực hiện nay. Hy vọng với những thông tin này bạn đã có được những thông tin thú vị và bổ ích về Tổ chức ISO. Nếu doanh nghiệp bạn muốn tư vấn thông tin về bất kì tiêu chuẩn nào xin vui lòng liên hệ diendaniso.com nhé !
Hotline
Messenger
Zalo