Chuyển Đổi Số Ngành Xây Dựng: Tiềm Năng và Thách thức cho doanh nghiệp

Theo đánh giá thì ngành Xây dựng của Việt Nam là một trong những ngành phát triển nhanh nhất ở Đông Nam Á. Ngành xây dựng trở thành nền tảng cho sự phát triển kinh tế phản ánh qua quá trình phát triển cơ sở hạ tầng do đó việc chuyển đổi số ngành xây dựng đã trở thành nhiệm vụ trọng tâm. Bài viết này, diendaniso.com xin chia sẻ cho bạn về chuyển đổi số ngành xây dựng, những thách thức và giải pháp.

TỔNG QUAN NGÀNH XÂY DỰNG VIỆT NAM

Ngành xây dựng Việt Nam là một trong những ngành trọng điểm và làm nền tảng cho quá trình phát triển cơ sở hạ tầng tại Việt Nam. Ngành xây dựng là một trong những động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đô thị hóa của đất nước trong thập kỷ qua. Năm 2024, ngành ghi nhận tốc độ tăng trưởng khoảng 8% vượt mục tiêu cả năm là 6,4% lên 7,3%. Với tốc độ tăng trưởng cao nhất kể từ năm 2020, ngành xây dựng ước tính đóng góp khoảng 28,2 tỷ USD vào tổng GDP của cả nước, tương đương 6%. (theo: b-company.jp)

CHUYỂN ĐỔI SỐ NGÀNH XÂY DỰNG 

Theo đó thì chuyển đổi số ngành xây dựng chính là một quá trình áp dụng các công nghệ thông tin, phần mềm tiên tiến vào quá trình vận hành, quản lý và giám sát hoạt động xây dựng. Với mục tiêu tối ưu hóa hiệu quả, nâng cao năng suất cũng như đảm bảo an toàn lao động cho ngành xây dựng chuyển biến theo hướng số hóa.

Qúa trình chuyển đổi số trong ngành xây dựng hiện được diễn ra theo 2 phương diện: Trong quản lý Nhà nước về xây dựng và trong các doanh nghiệp xây dựng. Đối với doanh nghiệp, chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc triển khai và sử dụng công nghệ mới mà còn yêu cầu sự thay đổi về tư duy, mô hình kinh doanh, và văn hóa tổ chức, từ đó tạo ra những cải tiến bền vững và toàn diện.

NHỮNG LỢI ÍCH NỔI BẬT CỦA VIỆC CHUYỂN ĐỔI SỐ NGÀNH XÂY DỰNG

Khi mà chuyển đổi số đã trở thành xu hướng tất yếu của các ngành trong nền kinh tế, ngành xây dựng cũng không nằm ngoài xu hướng đó. Chuyển đổi số không chỉ giúp các doanh nghiệp tối ưu được tốt vận hành công nghệ số còn tạo nên những thay đổi sâu sắc về cấu trúc và hiệu quả trong toàn bộ chuỗi giá trị của ngành.

1. Thúc đẩy dòng vốn đầu tư toàn xã hội

Theo số liệu trong nhiều năm từ 2020 cho đến nay Việt Nam ghi nhận khoảng hơn 100 tỷ USD vốn đầu tư toàn xã hội trong đó riêng lĩnh vực xây dựng đã chiếm đến gần 40%. Với nền tảng tài chính quan trọng này có đóng vai trò quan trọng trong động lực tăng trưởng cho nền kinh tế. Nếu như việc chuyển đối số thành công có thể giúp gia tăng tỷ lệ đóng góp GDP vào nền kinh tế quốc gia của ngành xây dựng.

2. Gia tăng năng suất lao động, cắt giảm chi phí và thất thoát

Với việc áp dụng công nghệ số và công nghệ vào ngành xây dựng có thể giúp gia tăng năng suất người lao động lên 15% đồng thời giảm chi phú sản xuất xuống 6%. Đây là điều đáng ghi nhận trong khi thực tế qua 2 thập kỉ thì năng suất lao động toàn ngành xây dựng chỉ tăng trung bình 1% mỗi năm. (theo nghiên cứu của McKinsey Global Institute).

3. Tăng cường an toàn lao động trên công trường

Với sự ứng dụng của các thiết bị công nghệ giúp giám sát, đo lường có thể giúp giảm thiểu tối đa các tai nạn lao động một cách đáng kể. Các công cụ như quét laser 3D có thể thu thập dữ liệu từ xa, hạn chế tối đa sự tiếp xúc của công nhân với môi trường nguy hiểm.

4. Nâng cao chất lượng công trình

Công nghệ số giúp loại bỏ nhiều sai sót phát sinh từ yếu tố con người trong quá trình thiết kế và thi công. Những nền tảng mô phỏng, dựng hình và thiết kế kỹ thuật số không chỉ gia tăng độ chính xác mà còn giúp tối ưu mô hình và thông số kỹ thuật – từ đó đảm bảo chất lượng và tính bền vững của công trình.

5. Thúc đẩy sự phối hợp linh hoạt và hiệu quả

Với việc chuyển đổi số thành công trong ngành Ngân hàng có thể giúp tạo ra được một hệ sinh thái ngành tốt hơn nơi đó các đơn vị liên quan như nhà thầu, kỹ sư cho đến nhà đầu tư có thể chia sẻ được dữ liệu và phối hợp một cách nhịp nhàng. Công nghệ như thực tế tăng cường (AR) và thực tế ảo (VR) giúp khách hàng dễ dàng hình dung dự án trong tương lai và giám sát tiến độ thi công từ xa một cách trực quan

6. Thu hút nguồn lao động chất lượng

Hiện nay với việc phát triển theo kỷ nguyên số, lực lượng lao động trẻ hiện nay có thể yêu thích ngành xây dựng hơn từ đó phát triển hơn trong sự nghiệp của mình. Các doanh nghiệp xây dựng chuyển đổi số thành công sẽ có lợi thế lớn trong việc thu hút và giữ chân lực lượng nhân sự trẻ trung, có năng lực và cầu tiến.

KẾ HOẠCH CHUYỂN ĐỔI SỐ NGÀNH XÂY DỰNG ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN 2030

Theo Quyết định số 1004/QĐ-BXD ngày 31/7/2020, Bộ Xây dựng đã phê duyệt kế hoạch chuyển đổi số toàn ngành với 6 mục tiêu trọng điểm:

1. Hoàn thiện thể chế pháp lý tạo nền tảng cho chuyển đổi số.
2. Triển khai Chính phủ điện tử, hướng tới chính phủ số vào năm 2025.
3. Xây dựng cơ sở dữ liệu số quốc gia về pháp lý, giá thành, nhà ở, bất động sản, quy hoạch và hành nghề xây dựng.
4. Tăng cường phối hợp với địa phương, đặc biệt tại Hà Nội, TP.HCM để số hóa quy trình quản lý xây dựng.
5. Ứng dụng công nghệ tiên tiến như GIS, BIM, AI, IoT trong thiết kế, thi công, quản lý vận hành và sản xuất vật liệu.
6. Phát triển nhân lực số đáp ứng yêu cầu triển khai công nghệ.

Kế hoạch cũng tập trung vào 6 lĩnh vực ưu tiên: số hóa dữ liệu và thủ tục hành chính; xây dựng chính phủ điện tử ngành; cải tiến quy trình xây dựng; tối ưu sản xuất vật liệu; phát triển đô thị thông minh; và tăng cường quản lý nhà ở, cao ốc, thị trường bất động sản.

>>> Công nghiệp 4.0 là gì? Sự tác động của cách mạng công nghiệp 4.0

THÁCH THỨC CHUYỂN ĐỔI SỐ NGÀNH XÂY DỰNG 

Hiện nay tại Việt Nam ngành xây dựng đã có những bước tiến khá lớn trong chuyển đổi số. Đây là xu hướng đúng đắn của các doanh nghiệp trong ngành này tuy nhiên để thành công và đồng bộ thì các doanh nghiệp xây dựng cần chủ động vượt qua ba thách thức lớn sau:

1. Rào cản từ tư duy quản lý truyền thống

Thách thức đầu tiên chính là rào cản từ tư duy lỗi thời truyền thống. Ngành xây dựng cần chuyển đổi từ việc quản lý quy trình thủ công, các quá trình đấu thầu đến hóa đơn vật tư vv chuyển sang nền tảng số hóa chính là một trong những bước ngoặt không hề dễ dàng. Việc các doanh nghiệp xây dựng phải đối mặt với những tư duy, định hướng của các cán bộ có thâm niên. Điều này cần phải thay đổi tư duy, tăng cường truyền thông nội bộ và Song song đó là tạo dựng một môi trường khuyến khích học hỏi và sáng tạo, nơi mỗi người cảm thấy mình là một phần trong sự thay đổi tích cực.

2. Thiếu hụt nguồn nhân lực số chất lượng cao

Một rào cản lớn và thách thức chính là công nghệ. Tuy nhiên thì theo các chuyên gia thì yếu tố con người mới chính là quyết định của sự thành công. Hiện nay phần lớn các doanh nghiệp xây dựng vẫn chưa đủ đội ngũ nhân lực được trang bị hóa các kỹ năng số hóa chuyên sâu. Để khắc phục, các doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược phát triển nhân lực số bài bản, bao gồm tuyển dụng đúng người, đào tạo liên tục và định hướng rõ ràng về lộ trình nghề nghiệp trong môi trường số.

3. Thách thức trong việc lựa chọn công nghệ phù hợp

Hiện nay ngành xây dựng là một ngành đặc thù và khá đa dạng. Đây là ngành tạo nên cơ sở hạ tầng cho phát triển kinh tế xã hội. Chính vì thế việc áp dụng tốt các giải pháp công nghệ hiện đại tuy nhiên không phải hệ thống nào cũng phù hợp với nhu cầu và quy mô nguồn lực từng doanh nghiệp. Nhiều nền tảng công nghệ áp dụng cho ngành xây dựng này tuy nhiên giao diện khá phức tạp khiến sự khó khăn cho doanh nghiệp khi áp dụng thời gian đầu.

Chính vì vậy, doanh nghiệp cần đánh giá kỹ lưỡng giữa nhu cầu sử dụng, tính linh hoạt và khả năng mở rộng. Ví dụ, các giải pháp SaaS (Software as a Service) có ưu điểm chi phí thấp, dễ triển khai và phù hợp với những nhu cầu quản lý cụ thể, ngắn hạn. Trong khi đó, hệ thống ERP (Enterprise Resource Planning) lại mang đến khả năng quản lý toàn diện, nhưng đòi hỏi mức đầu tư tài chính lớn hơn, cùng với nguồn lực để triển khai và vận hành hiệu quả.

>>> Các bước chuyển đổi số trong Doanh Nghiệp

NHỮNG GIẢI PHÁP CHUYỂN ĐỔI SỐ NGÀNH XÂY DỰNG

Hiện nay việc chuyển đổi số ngành xây dựng đang hướng đến việc tự động hóa và đảm bảo an toàn tối ưu chi phí. Trong quá trình chuyển đổi này thì bạn cần nhiều giải pháp để ứng dụng. Chúng tôi xin chia sẻ cho bạn về những giải pháp nổi bật như:

1. Tăng cường tự động hóa

Tự động hóa chính là trọng tâm trong công cuộc chuyển đổi số cho ngành xây dựng. Việc ứng dụng công nghệ như cánh tay robot, máy in 3D và phương tiện tự hành giúp đẩy nhanh tiến độ, giảm thiểu sai sót và rủi ro trong quá trình thi công, đồng thời nâng cao độ chính xác và chất lượng công trình.

2. Đảm bảo an toàn lao động bằng công nghệ thông minh

Việc sử dụng ứng dụng tốt các thiết bị thông minh, cảm biến và hệ thống giám sát thông minh nhằm theo dõi sức khỏe. Nhờ đó, nhà thầu có thể chủ động cảnh báo và phòng tránh tai nạn, đảm bảo an toàn tối đa trên công trường.

3. Thúc đẩy cộng tác linh hoạt và hiệu quả

Ngành xây dựng có thể áp dụng các nền tảng làm việc trực tuyến, công nghệ thực tế ảo (VR/AR) và họp trực tuyến cho phép các bên liên quan dễ dàng kết nối, chia sẻ dữ liệu và phối hợp hành động mọi lúc, mọi nơi – đặc biệt hữu ích trong các dự án có quy mô lớn hoặc phân tán.

4. Tối ưu quy trình qua ứng dụng di động

Tiến độ dự án ngành xây dựng hiện nay được giám sát và kiểm tra nhờ vào việc linh hoạt xử lý các tiện lợi. Nhờ đó mà quy trình làm việc có thể trở nên minh bạch hơn và tiết kiệm hơn.

5. Quản lý dữ liệu tập trung – ra quyết định dựa trên phân tích số liệu

Xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung và tích hợp các công cụ phân tích giúp doanh nghiệp dễ dàng theo dõi toàn bộ quy trình hoạt động, từ đó đưa ra quyết định chính xác và kịp thời. Đây là nền tảng để xây dựng chiến lược phát triển bền vững.

6. Thiết lập các đường cơ sở rõ ràng cho dự án

Việc xác định và giám sát các đường cơ sở (baseline) như tiến độ, ngân sách và phạm vi là yếu tố sống còn đảm bảo dự án hoàn thành đúng kế hoạch và đạt chất lượng cao. Công nghệ hỗ trợ giám sát liên tục giúp kiểm soát tốt hơn các rủi ro phát sinh.

7. Kết nối toàn diện nội bộ doanh nghiệp

Bạn có thể tiến hành áp dụng tốt hệ thống quản lý kinh doanh như ERP và nền tảng truyền thông nội bộ giúp liên kết chặt chẽ các phòng ban từ tài chính, nhân sự đến vận hành công trình. Điều này tạo ra một hệ sinh thái quản trị đồng bộ, tăng cường khả năng phản ứng nhanh và linh hoạt trong mọi tình huống.

MỘT SỐ CÔNG NGHỆ THÚC ĐẨY CHUYỂN ĐỔI SỐ THÀNH CÔNG

Chuyển đổi số trong xây dựng đang được dẫn dắt bởi nhiều công nghệ hiện đại, giúp tối ưu hóa quản lý, vận hành và thi công:

Big Data

Phân tích khối lượng dữ liệu khổng lồ từ các dự án xây dựng để dự báo tiến độ, rủi ro tài chính, thị trường, thời tiết và giao thông, giúp nâng cao hiệu quả và đảm bảo an toàn công trình.

AI & Machine Learning

Sử dụng Trí tuệ nhân tạo AI, Tự động hóa quy trình, đề xuất thiết kế tối ưu, giám sát tiến độ – chi phí – dòng tiền theo thời gian thực và dự báo các rủi ro tiềm ẩn.

IoT (Internet vạn vật)

Kết nối thiết bị công trường để tự động đặt vật tư, giám sát môi trường và cảnh báo nguy hiểm cho người lao động, tăng cường an toàn và hiệu suất.

BIM (Mô hình thông tin công trình)

Số hóa toàn bộ vòng đời công trình qua mô hình 3D: tối ưu thiết kế, quản lý thi công – thiết bị – nhân sự và hỗ trợ bảo trì sau vận hành. Dù đã được pháp luật công nhận, việc triển khai BIM vẫn gặp thách thức về chi phí và nhân lực.

Phần mềm quản trị dự án

Các nền tảng như AMIS, Diginet, Sinnova, Base, 1Office… hỗ trợ số hóa toàn bộ quy trình từ lập kế hoạch, giao việc, theo dõi tiến độ đến đánh giá hiệu quả, trở thành công cụ thiết yếu trong quản lý dự án xây dựng hiện đại.

>>> So sánh CRM và ERP: Nên chọn hệ thống nào

Kết Luận